Το όνειρο του ντ’ Αλαμπέρ
Τρεις αλληλένδετοι διάλογοι φέρνουν στη σκηνή υπαρκτά πρόσωπα: πρώτα ο Ντιντερό πείθει τον ντ’ Αλαμπέρ ότι η ύλη μπορεί να αισθάνεται και να σκέφτεται· έπειτα τον ντ’ Αλαμπέρ, που μιλά στον ύπνο του, τον ακούνε η Ζιλί ντε Λεσπινάς και ο γιατρός Τεοφίλ ντε Μπορντέ· τέλος, ο γιατρός και η δεσποινίς ντε Λεσπινάς αντλούν τα ηθικά συμπεράσματα. Οι εικόνες ενός σμήνους μελισσών, ενός ιστού αράχνης και ενός ευαίσθητου τσέμπαλου κάνουν νοητή μια υλιστική θεωρία της ζωής.
Κατανόηση του κειμένου
Γραμμένη το 1769, όταν ο Ντιντερό διάβαζε τους φυσιολόγους και τους φυσιοδίφες της εποχής του, η τριλογία ανησύχησε τον ντ’ Αλαμπέρ και τη Ζιλί ντε Λεσπινάς, που ζήτησαν να καταστραφεί. Σώθηκαν αντίγραφα· ένα κυκλοφόρησε διακριτικά στην Correspondance littéraire το 1782, αλλά το κείμενο τυπώθηκε μόλις το 1830, πολύ μετά τον θάνατο του συγγραφέα του.
Βασικά σημεία
- 01
Ζωντανή ύλη
Η ζωή δεν προστίθεται στην ύλη απ’ έξω: από το αυγό ως το ζώο, η οργάνωση και η θρέψη αρκούν για να μετατρέψουν μια αδρανή ευαισθησία σε αίσθημα και σκέψη.
- 02
Σμήνος και ιστός
Ένας οργανισμός μοιάζει με ένα τσαμπί μελισσών που γίνεται ένα μόνο ζώο, και το εγώ είναι το κέντρο ενός δικτύου νεύρων, σαν την αράχνη που νιώθει κάθε νήμα.
- 03
Όλα περνούν
Τα είδη δεν είναι σταθερά: τέρατα, υβρίδια και αργοί μετασχηματισμοί υποδηλώνουν ότι κάθε μορφή περνά και μόνο το όλον μένει.
Εμβαθύνετε στις ιδέες
Η ύλη που ονειρεύεται
Διαβάστε Το όνειρο του ντ’ Αλαμπέρ ως ένα φιλοσοφικό πείραμα όπου ο ύπνος και η ιατρική δίνουν φωνή σε μια υλιστική θεωρία της ζωής και της σκέψης.
Τοποθέτηση του κειμένου
Γραμμένη το 1769, όταν ο Ντιντερό διάβαζε τους φυσιολόγους και τους φυσιοδίφες της εποχής του, η τριλογία ανησύχησε τον ντ’ Αλαμπέρ και τη Ζιλί ντε Λεσπινάς, που ζήτησαν να καταστραφεί. Σώθηκαν αντίγραφα· ένα κυκλοφόρησε διακριτικά στην Correspondance littéraire το 1782, αλλά το κείμενο τυπώθηκε μόλις το 1830, πολύ μετά τον θάνατο του συγγραφέα του. Τρεις αλληλένδετοι διάλογοι φέρνουν στη σκηνή υπαρκτά πρόσωπα: πρώτα ο Ντιντερό πείθει τον ντ’ Αλαμπέρ ότι η ύλη μπορεί να αισθάνεται και να σκέφτεται· έπειτα τον ντ’ Αλαμπέρ, που μιλά στον ύπνο του, τον ακούνε η Ζιλί ντε Λεσπινάς και ο γιατρός Τεοφίλ ντε Μπορντέ· τέλος, ο γιατρός και η δεσποινίς ντε Λεσπινάς αντλούν τα ηθικά συμπεράσματα. Οι εικόνες ενός σμήνους μελισσών, ενός ιστού αράχνης και ενός ευαίσθητου τσέμπαλου κάνουν νοητή μια υλιστική θεωρία της ζωής.
Ακολουθώντας τα επιχειρήματα
Ζωντανή ύλη: Η ζωή δεν προστίθεται στην ύλη απ’ έξω: από το αυγό ως το ζώο, η οργάνωση και η θρέψη αρκούν για να μετατρέψουν μια αδρανή ευαισθησία σε αίσθημα και σκέψη. Σμήνος και ιστός: Ένας οργανισμός μοιάζει με ένα τσαμπί μελισσών που γίνεται ένα μόνο ζώο, και το εγώ είναι το κέντρο ενός δικτύου νεύρων, σαν την αράχνη που νιώθει κάθε νήμα. Όλα περνούν: Τα είδη δεν είναι σταθερά: τέρατα, υβρίδια και αργοί μετασχηματισμοί υποδηλώνουν ότι κάθε μορφή περνά και μόνο το όλον μένει.
Συνεχίζοντας την ανάγνωση
Διαβάστε την εναρκτήρια συζήτηση, όπου ένα μαρμάρινο άγαλμα μετατρέπεται σε σάρκα, και έπειτα το ίδιο το όνειρο· προσέξτε πώς ο ύπνος, η ιατρική γλώσσα και η κωμωδία επιτρέπουν στον Ντιντερό να διατυπώσει υποθέσεις που δεν μπορούσε να δημοσιεύσει με το όνομά του. Γραμμένη το 1769, όταν ο Ντιντερό διάβαζε τους φυσιολόγους και τους φυσιοδίφες της εποχής του, η τριλογία ανησύχησε τον ντ’ Αλαμπέρ και τη Ζιλί ντε Λεσπινάς, που ζήτησαν να καταστραφεί. Σώθηκαν αντίγραφα· ένα κυκλοφόρησε διακριτικά στην Correspondance littéraire το 1782, αλλά το κείμενο τυπώθηκε μόλις το 1830, πολύ μετά τον θάνατο του συγγραφέα του.
Ερωτήσεις για περαιτέρω ανάγνωση
- Πώς εξηγούν οι εικόνες του σμήνους και του ιστού της αράχνης την ενότητα ενός ζωντανού όντος;
- Γιατί ο Ντιντερό εμπιστεύεται τις πιο τολμηρές υποθέσεις του σε έναν κοιμώμενο και σε έναν γιατρό;
Ένας υλισμός της ευαισθησίας εξηγεί τη ζωή χωρίς ψυχή, αλλά κάνει το εγώ μια εύθραυστη ενότητα που πρέπει να περιγράφεται ξανά και ξανά.
Πώς να το διαβάσετε
Διαβάστε την εναρκτήρια συζήτηση, όπου ένα μαρμάρινο άγαλμα μετατρέπεται σε σάρκα, και έπειτα το ίδιο το όνειρο· προσέξτε πώς ο ύπνος, η ιατρική γλώσσα και η κωμωδία επιτρέπουν στον Ντιντερό να διατυπώσει υποθέσεις που δεν μπορούσε να δημοσιεύσει με το όνομά του.
Εκδόσεις και πηγές
Οι περιλήψεις και τα βασικά σημεία είναι πρωτότυπες συντακτικές ερμηνείες. Συνοδεύουν την ανάγνωση και δεν υποκαθιστούν μια έκδοση του κειμένου. Συντακτική μέθοδος →