Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας
Ο Φρόιντ ξεκινά από το «ωκεάνιο συναίσθημα» που ο φίλος του Ρομέν Ρολάν είχε προτείνει ως πηγή της θρησκείας, και το ανάγει αντίθετα σε ένα πρώιμο στάδιο του Εγώ. Έπειτα αναρωτιέται γιατί ο πολιτισμός, που οικοδομήθηκε για να προστατεύει τους ανθρώπους από τη φύση και τον έναν από τον άλλον, τους αφήνει τόσο δυστυχισμένους, και απαντά ότι απαιτεί την παραίτηση από τις σεξουαλικές και κυρίως τις επιθετικές ενορμήσεις, τις οποίες το Υπερεγώ στρέφει πίσω ενάντια στον εαυτό ως αίσθημα ενοχής.
Κατανόηση του κειμένου
Γραμμένο το καλοκαίρι του 1929 και εκδομένο στη Βιέννη από τον Internationaler Psychoanalytischer Verlag με χρονολογία 1930, το δοκίμιο συνεχίζει Το μέλλον μιας αυταπάτης του 1927, στο οποίο είχε απαντήσει η επιστολή του Ρολάν. Ο προσωρινός τίτλος μιλούσε για δυστυχία αντί για δυσφορία· η αγγλική μετάφραση της Τζόαν Ριβιέρ του 1930 τιτλοφορήθηκε Civilization and Its Discontents.
Βασικά σημεία
- 01
Τεχνικές ζωής
Η μέθη, η απόσυρση από τον κόσμο, η μετουσίωση στην εργασία και στην τέχνη, καθώς και η αγάπη εξετάζονται ως τρόποι αποφυγής του πόνου, αλλά κανένας δεν είναι αξιόπιστος για όλους.
- 02
Αγάπα τον πλησίον σου
Ο Φρόιντ βλέπει στην εντολή την απόδειξη του πόσο ισχυρή είναι η ανθρώπινη επιθετικότητα, αφού ο πολιτισμός πρέπει να απαιτεί ό,τι αντιβαίνει περισσότερο στην αρχική φύση του ανθρώπου.
- 03
Η ενοχή ως τίμημα του πολιτισμού
Κάθε παραίτηση αυξάνει την αυστηρότητα της συνείδησης, ώστε το αίσθημα ενοχής να γίνεται, κατά τα λόγια του Φρόιντ, το σημαντικότερο πρόβλημα της εξέλιξης του πολιτισμού.
Εμβαθύνετε στις ιδέες
Πολιτισμός, επιθετικότητα και ενοχή
Παρακολουθήστε το επιχείρημα του έργου Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας από το ωκεάνιο συναίσθημα στην επιθετικότητα, στο Υπερεγώ και στο αίσθημα ενοχής ως τίμημα του πολιτισμού.
Τοποθέτηση του κειμένου
Γραμμένο το καλοκαίρι του 1929 και εκδομένο στη Βιέννη από τον Internationaler Psychoanalytischer Verlag με χρονολογία 1930, το δοκίμιο συνεχίζει Το μέλλον μιας αυταπάτης του 1927, στο οποίο είχε απαντήσει η επιστολή του Ρολάν. Ο προσωρινός τίτλος μιλούσε για δυστυχία αντί για δυσφορία· η αγγλική μετάφραση της Τζόαν Ριβιέρ του 1930 τιτλοφορήθηκε Civilization and Its Discontents. Ο Φρόιντ ξεκινά από το «ωκεάνιο συναίσθημα» που ο φίλος του Ρομέν Ρολάν είχε προτείνει ως πηγή της θρησκείας, και το ανάγει αντίθετα σε ένα πρώιμο στάδιο του Εγώ. Έπειτα αναρωτιέται γιατί ο πολιτισμός, που οικοδομήθηκε για να προστατεύει τους ανθρώπους από τη φύση και τον έναν από τον άλλον, τους αφήνει τόσο δυστυχισμένους, και απαντά ότι απαιτεί την παραίτηση από τις σεξουαλικές και κυρίως τις επιθετικές ενορμήσεις, τις οποίες το Υπερεγώ στρέφει πίσω ενάντια στον εαυτό ως αίσθημα ενοχής.
Ακολουθώντας τα επιχειρήματα
Τεχνικές ζωής: Η μέθη, η απόσυρση από τον κόσμο, η μετουσίωση στην εργασία και στην τέχνη, καθώς και η αγάπη εξετάζονται ως τρόποι αποφυγής του πόνου, αλλά κανένας δεν είναι αξιόπιστος για όλους. Αγάπα τον πλησίον σου: Ο Φρόιντ βλέπει στην εντολή την απόδειξη του πόσο ισχυρή είναι η ανθρώπινη επιθετικότητα, αφού ο πολιτισμός πρέπει να απαιτεί ό,τι αντιβαίνει περισσότερο στην αρχική φύση του ανθρώπου. Η ενοχή ως τίμημα του πολιτισμού: Κάθε παραίτηση αυξάνει την αυστηρότητα της συνείδησης, ώστε το αίσθημα ενοχής να γίνεται, κατά τα λόγια του Φρόιντ, το σημαντικότερο πρόβλημα της εξέλιξης του πολιτισμού.
Συνεχίζοντας την ανάγνωση
Το δοκίμιο είναι σύντομο: διαβάστε τα κεφάλαια I και II για τη θρησκεία και την ευτυχία, V και VI για την επιθετικότητα και την ενόρμηση θανάτου, και ύστερα VII και VIII για την ενοχή, προσέχοντας την καταληκτική φράση που προστέθηκε το 1931. Γραμμένο το καλοκαίρι του 1929 και εκδομένο στη Βιέννη από τον Internationaler Psychoanalytischer Verlag με χρονολογία 1930, το δοκίμιο συνεχίζει Το μέλλον μιας αυταπάτης του 1927, στο οποίο είχε απαντήσει η επιστολή του Ρολάν. Ο προσωρινός τίτλος μιλούσε για δυστυχία αντί για δυσφορία· η αγγλική μετάφραση της Τζόαν Ριβιέρ του 1930 τιτλοφορήθηκε Civilization and Its Discontents.
Ερωτήσεις για περαιτέρω ανάγνωση
- Γιατί ο Φρόιντ αρνείται να θεωρήσει το ωκεάνιο συναίσθημα πηγή της θρησκευτικής ανάγκης;
- Πώς μπορεί η παραίτηση από την επιθετικότητα να κάνει τη συνείδηση αυστηρότερη αντί για ηπιότερη;
Ο Φρόιντ παρουσιάζει τον πολιτισμό ως μια αναγκαία αλλά δαπανηρή συναλλαγή, στην οποία η ασφάλεια πληρώνεται με την παραίτηση από τις ενορμήσεις και με μια ενοχή συχνά ασυνείδητη.
Πώς να το διαβάσετε
Το δοκίμιο είναι σύντομο: διαβάστε τα κεφάλαια I και II για τη θρησκεία και την ευτυχία, V και VI για την επιθετικότητα και την ενόρμηση θανάτου, και ύστερα VII και VIII για την ενοχή, προσέχοντας την καταληκτική φράση που προστέθηκε το 1931.
Εκδόσεις και πηγές
Οι περιλήψεις και τα βασικά σημεία είναι πρωτότυπες συντακτικές ερμηνείες. Συνοδεύουν την ανάγνωση και δεν υποκαθιστούν μια έκδοση του κειμένου. Συντακτική μέθοδος →