Het onbehagen in de cultuur
Freud gaat uit van het “oceanische gevoel” dat zijn vriend Romain Rolland als bron van de religie had voorgesteld, en herleidt het in plaats daarvan tot een vroeg stadium van het ik. Daarna vraagt hij waarom de beschaving, opgebouwd om mensen tegen de natuur en tegen elkaar te beschermen, hen zo ongelukkig laat, en antwoordt hij dat zij afstand vraagt van seksuele en vooral agressieve driften, die het boven-ik als schuldgevoel tegen het eigen ik keert.
De tekst begrijpen
Het essay, geschreven in de zomer van 1929 en in Wenen uitgegeven door de Internationaler Psychoanalytischer Verlag met het jaartal 1930, sluit aan bij De toekomst van een illusie uit 1927, waarop Rollands brief had gereageerd. De werktitel sprak van ongeluk in plaats van onbehagen; de Engelse vertaling van Joan Riviere uit 1930 kreeg de titel Civilization and Its Discontents.
Kernpunten
- 01
Levenstechnieken
Roes, terugtrekking uit de wereld, sublimering in werk en kunst, en de liefde worden besproken als manieren om lijden te vermijden, maar op geen ervan kan iedereen rekenen.
- 02
Heb uw naaste lief
Freud ziet het gebod als bewijs van hoe sterk de menselijke agressie is, omdat de beschaving juist moet eisen wat het meest indruist tegen de oorspronkelijke natuur van de mens.
- 03
Schuld als prijs van de cultuur
Elke verzaking vergroot de strengheid van het geweten, zodat het schuldgevoel in Freuds woorden het belangrijkste probleem van de cultuurontwikkeling wordt.
Verdiep je in de ideeën
Beschaving, agressie en schuld
Volg het betoog van Het onbehagen in de cultuur van het oceanische gevoel naar agressie, het boven-ik en het schuldgevoel als prijs van de cultuur.
De tekst situeren
Het essay, geschreven in de zomer van 1929 en in Wenen uitgegeven door de Internationaler Psychoanalytischer Verlag met het jaartal 1930, sluit aan bij De toekomst van een illusie uit 1927, waarop Rollands brief had gereageerd. De werktitel sprak van ongeluk in plaats van onbehagen; de Engelse vertaling van Joan Riviere uit 1930 kreeg de titel Civilization and Its Discontents. Freud gaat uit van het “oceanische gevoel” dat zijn vriend Romain Rolland als bron van de religie had voorgesteld, en herleidt het in plaats daarvan tot een vroeg stadium van het ik. Daarna vraagt hij waarom de beschaving, opgebouwd om mensen tegen de natuur en tegen elkaar te beschermen, hen zo ongelukkig laat, en antwoordt hij dat zij afstand vraagt van seksuele en vooral agressieve driften, die het boven-ik als schuldgevoel tegen het eigen ik keert.
De argumenten volgen
Levenstechnieken: Roes, terugtrekking uit de wereld, sublimering in werk en kunst, en de liefde worden besproken als manieren om lijden te vermijden, maar op geen ervan kan iedereen rekenen. Heb uw naaste lief: Freud ziet het gebod als bewijs van hoe sterk de menselijke agressie is, omdat de beschaving juist moet eisen wat het meest indruist tegen de oorspronkelijke natuur van de mens. Schuld als prijs van de cultuur: Elke verzaking vergroot de strengheid van het geweten, zodat het schuldgevoel in Freuds woorden het belangrijkste probleem van de cultuurontwikkeling wordt.
Vervolg met lezen
Het essay is kort: lees de hoofdstukken I en II over religie en geluk, V en VI over agressie en de doodsdrift en daarna VII en VIII over schuld, en let op de slotzin die in 1931 werd toegevoegd. Het essay, geschreven in de zomer van 1929 en in Wenen uitgegeven door de Internationaler Psychoanalytischer Verlag met het jaartal 1930, sluit aan bij De toekomst van een illusie uit 1927, waarop Rollands brief had gereageerd. De werktitel sprak van ongeluk in plaats van onbehagen; de Engelse vertaling van Joan Riviere uit 1930 kreeg de titel Civilization and Its Discontents.
Vragen om mee verder te lezen
- Waarom weigert Freud het oceanische gevoel tot de bron van de religieuze behoefte te maken?
- Hoe kan het afzien van agressie het geweten strenger in plaats van milder maken?
Freud stelt de beschaving voor als een noodzakelijke maar kostbare ruil, waarin veiligheid wordt betaald met opgegeven driften en een schuldgevoel dat vaak onbewust is.
Hoe lees je dit werk?
Het essay is kort: lees de hoofdstukken I en II over religie en geluk, V en VI over agressie en de doodsdrift en daarna VII en VIII over schuld, en let op de slotzin die in 1931 werd toegevoegd.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze →