Vrijheid bouw je samen met anderen.
Simone de Beauvoir wordt geboren in Parijs in een burgerlijk katholiek gezin. Haar studies en levenskeuzes brachten haar ertoe de verwachtingen die aan vrouwen worden opgelegd in twijfel te trekken. Haar filosofische werk ontvouwt zich in essays, romans en autobiografisch schrijven: verschillende vormen om te onderzoeken hoe een enkelvoudig bestaan te maken krijgt met de beperkingen van zijn tijd.
Beauvoir is geboren op 9 januari. Haar jeugd speelt zich af in een omgeving waar religie en gezinsverwachtingen de toekomst van meisjes sterk bepalen. Ze zal deze wereld later beschrijven zonder haar pad te reduceren tot een eenvoudig verhaal van individueel succes.
Ze slaagt voor de agrégation in de filosofie en begint als docent. Ze ontmoet Jean-Paul Sartre, met wie ze een duurzame intellectuele en persoonlijke relatie opbouwt. Hun dialoog is belangrijk voor haar ontwikkeling, maar verklaart niet volledig de eigenheid van haar vragen, methode en werken.
Haar roman L’Invitée verschijnt in 1943. Na de oorlog werkt ze mee aan Les Temps modernes en publiceert ze in 1947 Pour une morale de l’ambiguïté. Het vraagstuk van vrijheid krijgt vorm in confrontaties met geschiedenis, verantwoordelijkheid en de conflicten van het handelen.
De tweede sekse verschijnt in twee delen. Het boek verbindt filosofie, geschiedenis, literatuur en analyses van geleefde ervaring. Het lokt felle controverse uit en wordt een belangrijk referentiepunt voor het feministische denken, terwijl het zelf kritiek en nieuwe interpretaties oproept.
Beauvoir is betrokken bij de strijd voor vrouwenrechten en ondertekent het Manifest van de 343 in 1971. Haar schrijven onderzoekt ook ouderdom en het levenseinde. Ze sterft in Parijs op 14 april 1986 en laat een oeuvre achter waarvan de invloed de disciplinaire grenzen overschrijdt.
Simone de Beauvoir werd in 1908 in Parijs geboren in een burgerlijk katholiek gezin waarvan de financiële situatie na de Eerste Wereldoorlog verslechterde. Haar opleiding voedde haar liefde voor boeken, maar presenteerde het huwelijk als de verwachte toekomst van een vrouw. Geloofsverlies, de vriendschap met Élisabeth Lacoin, bekend als Zaza, en filosofische studie openden andere mogelijkheden. Na haar slagen voor de agrégation in 1929 koos ze voor volgehouden intellectueel werk. Deze vorming was niet eenvoudigweg een triomf van de wil: ze berustte op onderwijsmiddelen, relaties en instituties die voor veel vrouwen van haar tijd onbereikbaar waren. Haar latere werk zou juist op die ongelijke voorwaarden voor het kiezen van een leven terugkomen.
Beauvoir gaf les in Marseille, Rouen en Parijs terwijl ze fictie en filosofie ontwikkelde. Haar relatie met Sartre, begonnen in 1929, werd een blijvende dialoog zonder haar intellectuele onafhankelijkheid uit te wissen. Hun afspraken over liefdesrelaties hebben vaak vrijheid gesymboliseerd; brieven en getuigenissen vragen ook om onderzoek naar ongelijkheden en schade die jongere vrouwen om hen heen ondervonden. Beauvoir werd in 1943 ontslagen uit het onderwijs na een klacht waarbij een voormalige leerlinge betrokken was. Een intellectuele biografie moet scheppend werk, historische beperkingen en verantwoordelijkheid samenhouden. Ze mag het privéleven niet tot een voorbeeldige legende maken, maar evenmin aannemen dat een biografisch oordeel alleen de argumenten en literaire structuren van het werk verklaart.
L’Invitée verscheen in 1943; Pyrrhus et Cinéas en Pour une morale de l’ambiguïté ontwikkelden een ethiek van vrijheden in onderlinge verhouding. Na de oorlog werkte Beauvoir mee aan Les Temps modernes en reisde ze onder meer naar de Verenigde Staten. De tweede sekse, gepubliceerd in 1949, onderzocht vanuit meerdere disciplines en ervaringen hoe de vrouw maatschappelijk als Ander wordt voortgebracht. Vijandigheid en erkenning begeleidden de opkomst van het boek als internationaal feministisch referentiepunt. Zijn belang neemt de kritiek niet weg: klasse, ras, seksualiteit en kolonialisme zijn opnieuw beoordeeld door lezers die haar eis uitbreiden om het bestaan vanuit zijn situaties te begrijpen, in plaats van vanuit een abstract universeel subject.
De mandarijnen won in 1954 de Prix Goncourt en versterkte de literaire erkenning die haar memoires later verder vergrootten. Beauvoir vertelde haar leven in meerdere delen en bleef tegelijk fictie, onderzoek en openbare interventies schrijven. De ouderdom analyseerde in 1970 de maatschappelijke uitsluiting van oudere mensen. Verzet tegen de Algerijnse Oorlog en marteling, onder meer in samenwerking met Gisèle Halimi, en deelname aan de strijd voor abortus verbonden ethiek met institutionele verandering. Ze ondertekende het Manifest van de 343 in 1971. Na Sartres dood in 1980 publiceerde ze La Cérémonie des adieux. Ze stierf in 1986; postume publicaties blijven het inzicht in haar vorming en relaties veranderen.
Beauvoir transformeert hoe bestaan, onderdrukking en emancipatie samen kunnen worden gedacht. Latere feministische lezingen stellen de grenzen in vraag van sommige generalisaties, raciale of koloniale ervaringen waar onvoldoende rekening mee wordt gehouden en de plaats die aan het lichaam wordt gegeven. Dergelijke kritiek breidt een centrale eis van haar werk uit: een bepaalde ervaring niet tot universele maatstaf van ieder leven maken.
Bronnen & referentiepunten