Urodzony na Samos
Epikur urodził się w rodzinie obywateli ateńskich osiadłych na Samos. Późniejsze historie z jego młodości należy odróżnić od kilku stosunkowo pewnych znaczników chronologicznych.
Epikureizm · Ogród · 341–270 p.n.e.
Epikur
Naucz się pragnąć tego, co wystarczające.
Samos · Lampsakos · Ateny
Biografia
Nić życia.
Epikur urodził się w 341 p.n.e. na Samos w rodzinie obywateli ateńskich osiadłych na wyspie. Starożytne biografie wymieniają jego rodziców jako Neocles i Chaerestrate, ale kilka opowieści o jego młodości służy głównie późniejszym polemikom. Około osiemnastego roku życia spędził czas w Atenach, gdzie śmierć Aleksandra zmieniła grecki świat polityczny. Później dołączył do swojej rodziny w Azji Mniejszej. Jego związek z Nauzyfanesem, kojarzony z tradycją Demokrytów, rzuca światło na jego zainteresowanie atomizmem, nie sprowadzając jednak swojej filozofii do zapożyczeń. Jego nauki w Mitylenie, a następnie w Lampsakosie zgromadziły pierwszych towarzyszy tego, co stało się trwałą wspólnotą dociekań filozoficznych.
Ateny i Azja Mniejsza
Pobyt w Atenach zbiegł się z wstrząsami po śmierci Aleksandra. Następnie dołączył do swojej rodziny w Azji Mniejszej, w szybko zmieniającym się świecie politycznym.
Nauczanie w Mitylenie
Rozpoczął nauczanie w Mitylenie na Lesbos. Tradycje wspominają o konflikcie, ale dokładne okoliczności jego odejścia są trudne do odtworzenia.
Towarzysze w Lampsakos
Grupa uczniów i przyjaciół, w tym Metrodorus, zebrała się w Lampsacus. Relacje te pozostały istotne po przeniesieniu się ośrodka szkolnego do Aten.
Zakładanie ogrodu
Epikur powrócił do Aten i zdobył Ogród. Nauczanie, wzajemna pomoc, korespondencja i praktyki pamięci nadały wspólnocie trwałą formę.
Zorganizowana sukcesja
Epikur zmarł w Atenach. Jego testament przewidywał kontynuację szkoły pod rządami Hermarcha i ochronę osób pozostających na utrzymaniu; w ostatnim liście podkreślono siłę wspólnych wspomnień.
Poznaj życie autora
01Od Samos do pierwszych społeczności
Epikur urodził się w 341 p.n.e. na Samos w rodzinie obywateli ateńskich osiadłych na wyspie. Starożytne biografie wymieniają jego rodziców jako Neocles i Chaerestrate, ale kilka opowieści o jego młodości służy głównie późniejszym polemikom. Około osiemnastego roku życia spędził czas w Atenach, gdzie śmierć Aleksandra zmieniła grecki świat polityczny. Później dołączył do swojej rodziny w Azji Mniejszej. Jego związek z Nauzyfanesem, kojarzony z tradycją Demokrytów, rzuca światło na jego zainteresowanie atomizmem, nie sprowadzając jednak swojej filozofii do zapożyczeń. Jego nauki w Mitylenie, a następnie w Lampsakosie zgromadziły pierwszych towarzyszy tego, co stało się trwałą wspólnotą dociekań filozoficznych.
02Ogród: miejsce, przyjaźnie i zasoby
Około 306 p.n.e. Epikur powrócił do Aten i zdobył Ogród, od którego wzięła się nazwa jego szkoły. Społeczność obejmowała kobiety i zniewolonych ludzi, co jest godne uwagi w starożytnych relacjach filozoficznych; nie należy jej jednak utożsamiać ze współczesną instytucją egalitarną. Metrodorus, Hermarchus, Polyaenus i inni towarzysze przyczynili się do jego życia intelektualnego. Korespondencja utrzymywała stosunki z Lampsakosem i innymi miastami. Testament ujawnia postanowienia finansowe, rocznice pamiątkowe i zorganizowaną sukcesję: życie filozoficzne opierało się także na majątku, obowiązkach i praktykach zbiorowych. Szkoła była czymś więcej niż przypadkowym zgromadzeniem niezależnych jednostek, a jej kontynuacja wymagała praktycznych ustaleń i wspólnych przekonań.
03Budowanie filozofii przeciwko strachowi
W świecie królestw hellenistycznych Epikur zaproponował zbadanie wierzeń, które powodują niepokój w życiu: boskiej interwencji, cierpienia po śmierci, nieograniczonych pragnień i nieustannej pogoni za statusem. Jego fizyka, opis wiedzy i etyka wspierają się wzajemnie. Błogosławieni bogowie nie rządzą światem poprzez gniew; doznawanie ustaje, gdy żywa istota rozpuszcza się; naturalne potrzeby mają granice. Architektura ta nie usuwa wszystkich trudności: wymaga zbadania stanu percepcji, wyborów między przyjemnościami a bólami oraz społecznych warunków bezpieczeństwa. Listy kondensują to badanie pod kątem powtarzanej praktyki, czyniąc pamięć i dyskusję raczej częścią pracy filozoficznej niż substytutem rozumowania.
04Śmierć, przekaz i kolejne odczytania
Według przekazanej chronologii Epikur zmarł w Atenach w 270 roku p.n.e. List zachowany u Diogenesa Laertiosa opisuje ból i radość ze wspominanych rozmów, zarazem zalecając opiekę nad dziećmi Metrodora. Następcą Epikura został Hermarchos. Szkoła rozprzestrzeniła się następnie w świecie greckim i rzymskim; Lukrecjusz, Filodemos i inskrypcja Diogenesa z Ojnoandy ukazują przemiany jej dziedzictwa. Większość pism założyciela zaginęła. Diogenes Laertios, cytaty u innych autorów i papirusy z Herkulanum zachowują bardzo nierównomierny materiał źródłowy. Współcześni czytelnicy muszą więc odróżniać myśl Epikura, rozwinięcia uczniów i rekonstrukcje na podstawie fragmentów, zamiast bez zaznaczenia łączyć te odrębne warstwy historyczne.
Według przekazanej chronologii Epikur zmarł w Atenach w 270 roku p.n.e. List zachowany u Diogenesa Laertiosa opisuje ból i radość ze wspominanych rozmów, zarazem zalecając opiekę nad dziećmi Metrodora. Następcą Epikura został Hermarchos. Szkoła rozprzestrzeniła się następnie w świecie greckim i rzymskim; Lukrecjusz, Filodemos i inskrypcja Diogenesa z Ojnoandy ukazują przemiany jej dziedzictwa. Większość pism założyciela zaginęła. Diogenes Laertios, cytaty u innych autorów i papirusy z Herkulanum zachowują bardzo nierównomierny materiał źródłowy. Współcześni czytelnicy muszą więc odróżniać myśl Epikura, rozwinięcia uczniów i rekonstrukcje na podstawie fragmentów, zamiast bez zaznaczenia łączyć te odrębne warstwy historyczne.
Źródła i punkty odniesienia