Leviathan
Een verhandeling in vier delen: Over de mens, Over het gemenebest, Over een christelijk gemenebest en Over het rijk der duisternis. Uitgaande van zintuiglijke waarneming, taal en hartstochten betoogt Hobbes dat het leven zonder gemeenschappelijke macht een oorlog van allen tegen allen is, dat de mensen eraan ontsnappen door een soeverein te machtigen, en dat de Schrift, goed gelezen, de kerk onder die soeverein plaatst.
De tekst begrijpen
Geschreven in Parijs na de terechtstelling van Karel I en in 1651 in Londen uitgegeven door Andrew Crooke, met de beroemde gegraveerde titelpagina van een gekroonde reus die uit vele kleine lichamen bestaat. Later publiceerde Hobbes in 1668 in Amsterdam een herziene Latijnse versie, met een aanhangsel dat op beschuldigingen van ketterij antwoordt.
Kernpunten
- 01
De natuurlijke toestand
Hoofdstuk 13 leidt uit gelijkheid, concurrentie, wantrouwen en eerzucht een oorlogstoestand af waarin het leven van de mens eenzaam, armoedig, smerig, beestachtig en kort is.
- 02
De kunstmatige persoon
De hoofdstukken 16 en 17 leggen uit hoe een menigte één persoon wordt wanneer ieder lid een vertegenwoordiger machtigt om in zijn naam te handelen en zijn persoon te dragen.
- 03
Het rijk der duisternis
Het derde en vierde deel lezen de Bijbel zo dat geen enkele kerk onafhankelijk van de burgerlijke soeverein kan heersen, en behandelen demonologie, scholastieke filosofie en pauselijke aanspraken als bronnen van geestelijke duisternis.
Verdiep je in de ideeën
Van oorlog naar verbond
Volg het betoog van Leviathan van de natuurlijke toestand van de mensheid tot de machtiging van een soeverein, en zoek het punt waar de verplichting van de onderdaan ophoudt.
De tekst situeren
Geschreven in Parijs na de terechtstelling van Karel I en in 1651 in Londen uitgegeven door Andrew Crooke, met de beroemde gegraveerde titelpagina van een gekroonde reus die uit vele kleine lichamen bestaat. Later publiceerde Hobbes in 1668 in Amsterdam een herziene Latijnse versie, met een aanhangsel dat op beschuldigingen van ketterij antwoordt. Een verhandeling in vier delen: Over de mens, Over het gemenebest, Over een christelijk gemenebest en Over het rijk der duisternis. Uitgaande van zintuiglijke waarneming, taal en hartstochten betoogt Hobbes dat het leven zonder gemeenschappelijke macht een oorlog van allen tegen allen is, dat de mensen eraan ontsnappen door een soeverein te machtigen, en dat de Schrift, goed gelezen, de kerk onder die soeverein plaatst.
De argumenten volgen
De natuurlijke toestand: Hoofdstuk 13 leidt uit gelijkheid, concurrentie, wantrouwen en eerzucht een oorlogstoestand af waarin het leven van de mens eenzaam, armoedig, smerig, beestachtig en kort is. De kunstmatige persoon: De hoofdstukken 16 en 17 leggen uit hoe een menigte één persoon wordt wanneer ieder lid een vertegenwoordiger machtigt om in zijn naam te handelen en zijn persoon te dragen. Het rijk der duisternis: Het derde en vierde deel lezen de Bijbel zo dat geen enkele kerk onafhankelijk van de burgerlijke soeverein kan heersen, en behandelen demonologie, scholastieke filosofie en pauselijke aanspraken als bronnen van geestelijke duisternis.
Vervolg met lezen
Lees de Inleiding en de hoofdstukken 13 tot 18, daarna hoofdstuk 21 over de vrijheid van onderdanen en de ‘Terugblik en besluit’, om te zien hoe Hobbes gehoorzaamheid aan bescherming verbindt. Geschreven in Parijs na de terechtstelling van Karel I en in 1651 in Londen uitgegeven door Andrew Crooke, met de beroemde gegraveerde titelpagina van een gekroonde reus die uit vele kleine lichamen bestaat. Later publiceerde Hobbes in 1668 in Amsterdam een herziene Latijnse versie, met een aanhangsel dat op beschuldigingen van ketterij antwoordt.
Vragen om mee verder te lezen
- Waarom denkt Hobbes dat gelijkheid, en niet ongelijkheid, de mensen tot oorlog brengt?
- Wat behoudt een onderdaan volgens hoofdstuk 21 wanneer hij de soeverein machtigt?
Voor Hobbes wordt absolute soevereiniteit gerechtvaardigd door de bescherming die ze biedt; als die bescherming wegvalt, valt ook de reden tot gehoorzaamheid weg.
Hoe lees je dit werk?
Lees de Inleiding en de hoofdstukken 13 tot 18, daarna hoofdstuk 21 over de vrijheid van onderdanen en de ‘Terugblik en besluit’, om te zien hoe Hobbes gehoorzaamheid aan bescherming verbindt.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze →