Geboorte en opleiding
Ze werd geboren in Parijs en studeerde talen en wiskunde voordat ze trouwde met de markies du Châtelet.
Verlichting · natuurlijke filosofie · 1706–1749
Émilie du Châtelet
Breng principes en ervaringen in dialoog.
Parijs · Cirey · Lunéville
Biografie
De draad van een leven.
Émilie du Châtelet, wiskundige, natuurkundige en verlichtingsfilosofe, verbindt metafysica, experiment en wetenschappelijke vertaling. Haar onderzoek naar kracht, de Grondslagen van de natuurkunde en haar geannoteerde Newtonvertaling vormen een zelfstandig intellectueel project, ontwikkeld ondanks de hindernissen voor vrouwelijke geleerden.
Cirey en de wetenschappen
Ze studeerde en deed onderzoek bij Cirey binnen een Europees wetenschappelijk netwerk, waaronder Voltaire.
De prijsvraag over vuur
Ze heeft anoniem een proefschrift ingediend voor de Academiewedstrijd; het verscheen in 1744.
Grondslagen en publiek debat
Fundamenten van de natuurkunde verschenen in 1740; ze antwoordde publiekelijk aan Mairan in 1741.
Newton en geluk
Ze vertaalde en becommentarieerde Newtons Principia en dacht na over geluk.
Dood en postume edities
Ze stierf in Lunéville in 1749; de Newton-vertaling en Discourse on Happiness verschenen postuum.
Een leven grondig begrijpen
01Onderwijs en toegang tot kennis
Gabrielle Émilie Le Tonnelier de Breteuil werd geboren in Parijs in 1706 in een adellijke familie. Haar opleiding opende talen, muziek en wiskunde voor haar, terwijl wetenschappelijke instellingen grotendeels gesloten bleven voor vrouwen. Het huwelijk met de markies du Châtelet in 1725 bracht een sociale positie en gezinsverantwoordelijkheden met zich mee. Toch volgde ze wiskunde bij verschillende docenten. Deze jaren mogen niet louter worden beschreven als voorbereiding op de carrière van een man: geleidelijk ontwikkelde ze haar eigen wetenschappelijke en filosofische vragen binnen ongelijke instellingen.
02Cirey, onderzoek en controverse
Vanaf de jaren 1730 combineerde haar werk met Voltaire in Cirey een bibliotheek, instrumenten, experimenten en correspondentie met Europese geleerden. De samenwerking was belangrijk, maar haar publicaties bevatten eigen argumenten. Zij nam anoniem deel aan de prijsvraag van de Académie des sciences over vuur. In 1740 mengde Foundations of Physics zich vervolgens in debatten over metafysica, methode en de meting van kracht. Haar openbare antwoord aan Mairan in 1741 toont hoe zij een standpunt verdedigde in een academische wereld die haar niet dezelfde positie toekende als haar mannelijke correspondenten.
03Newton vertalen en nadenken over geluk
In de jaren 1740 werkte Du Châtelet aan een Franse vertaling van Newtons Principia en een wiskundig commentaar. Haar werk maakte moeilijke bewijzen toegankelijk voor lezers en nam actief deel aan de Europese wetenschap in plaats van die slechts door te geven. Het Discours over het geluk behandelt hartstochten, studie en vooroordelen; de verdediging van het verlangen naar kennis hoort bij een samenleving die vrouwen minder onderwijs- en beroepsmogelijkheden bood. Samen tonen deze projecten een oeuvre dat zich uitstrekt over wiskunde, natuurkunde, metafysica en morele reflectie.
04Dood, edities en herontdekking
Ze stierf in Lunéville in 1749 kort na de geboorte van een dochter die de kindertijd niet overleefde. De Newton-vertaling verscheen na haar dood met redactionele tussenkomst; de Discourse on Happiness werd ook postuum gepubliceerd. Haar werk werd lange tijd overschaduwd door verhalen die haar terugbrachten tot haar relatie met Voltaire. De hedendaagse wetenschap onderzoekt manuscripten, bijdragen aan de natuurkunde en filosofische argumenten om een intellectueel onafhankelijke activiteit te hervinden zonder deze los te maken van de samenwerkingsverbanden en beperkingen van zijn tijd.
Uit het archief
Een gegraveerd portret
Deze gravure van Émilie du Châtelet werd in 1786 gemaakt door Pierre Gabriel Langlois naar een portret van Marianne Loir. De signatuur is onderaan de prent nog zichtbaar.
Haar bijdragen veranderen de geschiedschrijving van de natuurkunde, het vertalen en de wetenschapsfilosofie. Haar werk lezen vraagt om erkenning van haar intellectuele zelfstandigheid, samen met onderzoek naar haar samenwerkingen, de debatten van haar tijd en de maatschappelijke beperkingen van de toegang tot kennis.
Bronnen & referentiepunten