Een open bibliotheek van ideeën
Niet het zijn schilderen, maar de overgang.
Een essay is een proef: het oordeel oefent zich op elk onderwerp, groot of klein, om zijn eigen kracht en grenzen te ontdekken in plaats van een leer te verkondigen.
Montaigne beproeft zijn oordeel op strijdrossen, duimen en geuren even ernstig als op de dood of de vriendschap.
Montaignes devies, samen met een weegschaal in evenwicht gegraveerd op een penning uit 1576, maakt van de pyrronische opschorting van het oordeel een vraag die het onderzoek openhoudt.
Tegenover tegenstrijdige verslagen over wonderen of hekserij houdt hij liever zijn geloof in dan iemand op onzekere gronden te veroordelen.
Gewoonte bepaalt wat elk volk natuurlijk, redelijk of monsterlijk vindt, dus moet het oordeel eerst de macht van de gewoonte erkennen voordat het iets kan beoordelen.
In ‘Over de kannibalen’ merkt hij op dat ieder barbarij noemt wat niet tot zijn eigen gebruiken behoort, en keert hij de beschuldiging tegen de Europese wreedheid.
Door zichzelf in zijn veranderingen te schilderen in plaats van als een vaste essentie, laat Montaigne zien dat ieder mens de hele vorm van de menselijke conditie in zich draagt.
In ‘Over berouw’ schrijft hij dat hij niet het zijn afbeeldt, maar de overgang, van dag tot dag en van minuut tot minuut.