Over zekerheid
Deze genummerde aantekeningen reageren op G. E. Moores bewering dat hij wist dat hier een hand is en dat de aarde al lang vóór zijn geboorte bestond. Wittgenstein betoogt dat zulke proposities geen gewone, door bewijsmateriaal gestaafde kennisaanspraken zijn, maar behoren tot de achtergrond waartegen bewijs überhaupt meetelt: twijfel zelf vereist dat iets vaststaat, zoals een deur om haar scharnieren draait.
De tekst begrijpen
De aantekeningen, geschreven tussen 1949 en 1951, in de laatste achttien maanden van zijn leven, werden nooit herzien; de laatste notitie dateert van twee dagen voor zijn dood. G. E. M. Anscombe en G. H. von Wright selecteerden en publiceerden ze in 1969, met een Engelse vertaling van Denis Paul en Anscombe. Ze staan inmiddels centraal in recente debatten over scepticisme en de zogeheten scharnierepistemologie.
Kernpunten
- 01
Scharnierproposities
Sommige zekerheden zijn geen conclusies uit bewijsmateriaal; ze blijven vaststaan, zodat er überhaupt vragen gesteld en twijfels geopperd kunnen worden.
- 02
Wereldbeeld
Ieder van ons erft een wereldbeeld waartegen waar en onwaar worden onderscheiden; het werd niet aangenomen nadat de juistheid ervan was getoetst.
- 03
Rivierbedding
Het beeld van een rivierbedding waarvan de oevers langzaam kunnen verschuiven, suggereert dat wat vaststaat kan veranderen, al gebeurt dat niet zoals gewone hypothesen worden herzien.
Verdiep je in de ideeën
Zekerheid en twijfel
Onderzoek hoe Wittgenstein Moore en de scepticus antwoordt door te vragen wat vast moet staan opdat twijfel zin heeft.
De tekst situeren
De aantekeningen, geschreven tussen 1949 en 1951, in de laatste achttien maanden van zijn leven, werden nooit herzien; de laatste notitie dateert van twee dagen voor zijn dood. G. E. M. Anscombe en G. H. von Wright selecteerden en publiceerden ze in 1969, met een Engelse vertaling van Denis Paul en Anscombe. Ze staan inmiddels centraal in recente debatten over scepticisme en de zogeheten scharnierepistemologie. Deze genummerde aantekeningen reageren op G. E. Moores bewering dat hij wist dat hier een hand is en dat de aarde al lang vóór zijn geboorte bestond. Wittgenstein betoogt dat zulke proposities geen gewone, door bewijsmateriaal gestaafde kennisaanspraken zijn, maar behoren tot de achtergrond waartegen bewijs überhaupt meetelt: twijfel zelf vereist dat iets vaststaat, zoals een deur om haar scharnieren draait.
De argumenten volgen
Scharnierproposities: Sommige zekerheden zijn geen conclusies uit bewijsmateriaal; ze blijven vaststaan, zodat er überhaupt vragen gesteld en twijfels geopperd kunnen worden. Wereldbeeld: Ieder van ons erft een wereldbeeld waartegen waar en onwaar worden onderscheiden; het werd niet aangenomen nadat de juistheid ervan was getoetst. Rivierbedding: Het beeld van een rivierbedding waarvan de oevers langzaam kunnen verschuiven, suggereert dat wat vaststaat kan veranderen, al gebeurt dat niet zoals gewone hypothesen worden herzien.
Vervolg met lezen
Begin met de eerste aantekeningen over Moore, volg dan het wereldbeeld en de rivierbedding in §§ 94 tot 99 en de scharnieren in §§ 341 tot 343, en bedenk dat dit werkaantekeningen zijn, geen voltooid boek. De aantekeningen, geschreven tussen 1949 en 1951, in de laatste achttien maanden van zijn leven, werden nooit herzien; de laatste notitie dateert van twee dagen voor zijn dood. G. E. M. Anscombe en G. H. von Wright selecteerden en publiceerden ze in 1969, met een Engelse vertaling van Denis Paul en Anscombe. Ze staan inmiddels centraal in recente debatten over scepticisme en de zogeheten scharnierepistemologie.
Vragen om mee verder te lezen
- Welke van uw overtuigingen zou u niet kunnen betwijfelen zonder dat de twijfel zelf zijn zin verliest?
- Hoe kan een scharnier in de loop van de tijd verschuiven zonder een gewone hypothese te worden?
Twijfel en rechtvaardiging komen niet tot een einde in een laatste bewijs, maar in een manier van handelen die zelf niet ter discussie staat.
Hoe lees je dit werk?
Begin met de eerste aantekeningen over Moore, volg dan het wereldbeeld en de rivierbedding in §§ 94 tot 99 en de scharnieren in §§ 341 tot 343, en bedenk dat dit werkaantekeningen zijn, geen voltooid boek.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze ↗