Υπομνήματα στην Εισαγωγή του Πορφυρίου
Δύο υπομνήματα εξηγούν την εισαγωγή του Πορφυρίου στις Κατηγορίες του Αριστοτέλη και τα πέντε κατηγορούμενά της, τις λεγόμενες «πέντε φωνές»: γένος, είδος, διαφορά, ίδιον και συμβεβηκός. Το δεύτερο αναλαμβάνει τα ερωτήματα που ο Πορφύριος άφησε αναπάντητα, αν δηλαδή τα γένη και τα είδη υπάρχουν στην πραγματικότητα ή μόνο στη σκέψη, και άνοιξε έτσι τη μακρά μεσαιωνική συζήτηση για τα καθόλου.
Κατανόηση του κειμένου
Το πρώτο υπόμνημα, ένας διάλογος σε δύο βιβλία, ακολουθεί τη λατινική μετάφραση του Μάριου Βικτωρίνου· το δεύτερο, σε πέντε βιβλία, βασίζεται στη νέα μετάφραση του ίδιου του Βοήθιου. Και τα δύο ανήκουν στα πρώτα χρόνια του προγράμματός του, περίπου μεταξύ 500 και 510, και έγιναν βασικά σχολικά εγχειρίδια της παλαιάς λογικής.
Βασικά σημεία
- 01
Κατηγορούμενα
Γένος, είδος, διαφορά, ίδιον και συμβεβηκός ταξινομούν τους τρόπους με τους οποίους ένας όρος μπορεί να λέγεται για έναν άλλο.
- 02
Τρία ερωτήματα
Ο Πορφύριος ρωτά αν τα γένη και τα είδη υφίστανται ή βρίσκονται μόνο στη σκέψη, αν είναι σωματικά ή ασώματα, και αν είναι χωριστά ή μέσα στα αισθητά πράγματα.
- 03
Αφαίρεση
Τα καθόλου υφίστανται στα αισθητά πράγματα, αλλά νοούνται χωριστά από τα σώματα· ο Βοήθιος παρουσιάζει αυτή την αριστοτελική απάντηση χωρίς να αποφανθεί εναντίον του Πλάτωνα.
Εμβαθύνετε στις ιδέες
Το ζήτημα των καθόλου
Ανασυνθέστε τα τρία ερωτήματα του Πορφυρίου και την απάντηση που τους δίνει ο Βοήθιος στο δεύτερο υπόμνημά του στην Εισαγωγή.
Τοποθέτηση του κειμένου
Το πρώτο υπόμνημα, ένας διάλογος σε δύο βιβλία, ακολουθεί τη λατινική μετάφραση του Μάριου Βικτωρίνου· το δεύτερο, σε πέντε βιβλία, βασίζεται στη νέα μετάφραση του ίδιου του Βοήθιου. Και τα δύο ανήκουν στα πρώτα χρόνια του προγράμματός του, περίπου μεταξύ 500 και 510, και έγιναν βασικά σχολικά εγχειρίδια της παλαιάς λογικής. Δύο υπομνήματα εξηγούν την εισαγωγή του Πορφυρίου στις Κατηγορίες του Αριστοτέλη και τα πέντε κατηγορούμενά της, τις λεγόμενες «πέντε φωνές»: γένος, είδος, διαφορά, ίδιον και συμβεβηκός. Το δεύτερο αναλαμβάνει τα ερωτήματα που ο Πορφύριος άφησε αναπάντητα, αν δηλαδή τα γένη και τα είδη υπάρχουν στην πραγματικότητα ή μόνο στη σκέψη, και άνοιξε έτσι τη μακρά μεσαιωνική συζήτηση για τα καθόλου.
Ακολουθώντας τα επιχειρήματα
Κατηγορούμενα: Γένος, είδος, διαφορά, ίδιον και συμβεβηκός ταξινομούν τους τρόπους με τους οποίους ένας όρος μπορεί να λέγεται για έναν άλλο. Τρία ερωτήματα: Ο Πορφύριος ρωτά αν τα γένη και τα είδη υφίστανται ή βρίσκονται μόνο στη σκέψη, αν είναι σωματικά ή ασώματα, και αν είναι χωριστά ή μέσα στα αισθητά πράγματα. Αφαίρεση: Τα καθόλου υφίστανται στα αισθητά πράγματα, αλλά νοούνται χωριστά από τα σώματα· ο Βοήθιος παρουσιάζει αυτή την αριστοτελική απάντηση χωρίς να αποφανθεί εναντίον του Πλάτωνα.
Συνεχίζοντας την ανάγνωση
Διαβάστε τα κεφάλαια 10 και 11 του πρώτου βιβλίου του δεύτερου υπομνήματος, όπου δίνεται απάντηση στα τρία ερωτήματα, μαζί με τον σύντομο πρόλογο του ίδιου του Πορφυρίου. Το πρώτο υπόμνημα, ένας διάλογος σε δύο βιβλία, ακολουθεί τη λατινική μετάφραση του Μάριου Βικτωρίνου· το δεύτερο, σε πέντε βιβλία, βασίζεται στη νέα μετάφραση του ίδιου του Βοήθιου. Και τα δύο ανήκουν στα πρώτα χρόνια του προγράμματός του, περίπου μεταξύ 500 και 510, και έγιναν βασικά σχολικά εγχειρίδια της παλαιάς λογικής.
Ερωτήσεις για περαιτέρω ανάγνωση
- Γιατί ο Βοήθιος υποστηρίζει ότι ένα καθόλου που νοείται χωριστά από τα σώματα δεν είναι ψευδής σκέψη;
- Πού αποφεύγει να επιλέξει ανάμεσα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, και για ποιον λόγο;
Η αφαίρεση επιτρέπει στον νου να θεωρεί χωριστά ό,τι υπάρχει μόνο μαζί, χωρίς να παραποιεί αυτό που κατανοεί.
Πώς να το διαβάσετε
Διαβάστε τα κεφάλαια 10 και 11 του πρώτου βιβλίου του δεύτερου υπομνήματος, όπου δίνεται απάντηση στα τρία ερωτήματα, μαζί με τον σύντομο πρόλογο του ίδιου του Πορφυρίου.
Εκδόσεις και πηγές
Οι περιλήψεις και τα βασικά σημεία είναι πρωτότυπες συντακτικές ερμηνείες. Συνοδεύουν την ανάγνωση και δεν υποκαθιστούν μια έκδοση του κειμένου. Συντακτική μέθοδος ↗