Commentaren op de Isagoge van Porphyrius
Twee commentaren verklaren Porphyrius’ inleiding op de Categorieën van Aristoteles en haar vijf predicabilia: geslacht, soort, verschil, eigenschap en accidens. Het tweede neemt de vragen op die Porphyrius onbeantwoord liet, namelijk of geslachten en soorten in de werkelijkheid bestaan of alleen in het denken, en opende zo het lange middeleeuwse debat over de universalia.
De tekst begrijpen
Het eerste commentaar, een dialoog in twee boeken, volgt de Latijnse vertaling van Marius Victorinus; het tweede, in vijf boeken, berust op Boëthius’ eigen nieuwe vertaling. Beide behoren tot de vroege jaren van zijn programma, ruwweg tussen 500 en 510, en werden vaste schoolboeken van de oude logica.
Kernpunten
- 01
Predicabilia
Geslacht, soort, verschil, eigenschap en accidens ordenen de manieren waarop de ene term van een andere kan worden gezegd.
- 02
Drie vragen
Porphyrius vraagt of geslachten en soorten bestaan of alleen in het denken liggen, of ze lichamelijk of onlichamelijk zijn, en of ze afgescheiden zijn of zich in zintuiglijke dingen bevinden.
- 03
Abstractie
Universalia bestaan in zintuiglijke dingen, maar worden los van lichamen begrepen; Boëthius presenteert dit aristotelische antwoord zonder tegen Plato te beslissen.
Verdiep je in de ideeën
De kwestie van de universalia
Reconstrueer de drie vragen van Porphyrius en het antwoord dat Boëthius erop geeft in zijn tweede commentaar op de Isagoge.
De tekst situeren
Het eerste commentaar, een dialoog in twee boeken, volgt de Latijnse vertaling van Marius Victorinus; het tweede, in vijf boeken, berust op Boëthius’ eigen nieuwe vertaling. Beide behoren tot de vroege jaren van zijn programma, ruwweg tussen 500 en 510, en werden vaste schoolboeken van de oude logica. Twee commentaren verklaren Porphyrius’ inleiding op de Categorieën van Aristoteles en haar vijf predicabilia: geslacht, soort, verschil, eigenschap en accidens. Het tweede neemt de vragen op die Porphyrius onbeantwoord liet, namelijk of geslachten en soorten in de werkelijkheid bestaan of alleen in het denken, en opende zo het lange middeleeuwse debat over de universalia.
De argumenten volgen
Predicabilia: Geslacht, soort, verschil, eigenschap en accidens ordenen de manieren waarop de ene term van een andere kan worden gezegd. Drie vragen: Porphyrius vraagt of geslachten en soorten bestaan of alleen in het denken liggen, of ze lichamelijk of onlichamelijk zijn, en of ze afgescheiden zijn of zich in zintuiglijke dingen bevinden. Abstractie: Universalia bestaan in zintuiglijke dingen, maar worden los van lichamen begrepen; Boëthius presenteert dit aristotelische antwoord zonder tegen Plato te beslissen.
Vervolg met lezen
Lees de hoofdstukken 10 en 11 van het eerste boek van het tweede commentaar, waar de drie vragen worden beantwoord, samen met het korte voorwoord van Porphyrius zelf. Het eerste commentaar, een dialoog in twee boeken, volgt de Latijnse vertaling van Marius Victorinus; het tweede, in vijf boeken, berust op Boëthius’ eigen nieuwe vertaling. Beide behoren tot de vroege jaren van zijn programma, ruwweg tussen 500 en 510, en werden vaste schoolboeken van de oude logica.
Vragen om mee verder te lezen
- Waarom stelt Boëthius dat een universale dat los van lichamen wordt begrepen geen valse gedachte is?
- Waar ziet hij ervan af te kiezen tussen Plato en Aristoteles, en om welke reden?
Abstractie stelt de geest in staat afzonderlijk te beschouwen wat alleen samen bestaat, zonder te vervalsen wat hij begrijpt.
Hoe lees je dit werk?
Lees de hoofdstukken 10 en 11 van het eerste boek van het tweede commentaar, waar de drie vragen worden beantwoord, samen met het korte voorwoord van Porphyrius zelf.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze ↗