Γέννηση και εκπαίδευση
Γεννημένος στο Πουατιέ, σπούδασε στην École normale supérieure και πέτυχε στον διαγωνισμό agrégation στη φιλοσοφία το 1951.
Αρχαιολογία της γνώσης · γενεαλογία · 1926–1984
Μισέλ Φουκώ
Αμφισβητήστε τις παραδοχές που μας κυβερνούν.
Πουατιέ · Παρίσι · Τύνιδα
Βιογραφία
Το νήμα μιας ζωής.
Ο Μισέλ Φουκώ μελετά ιστορίες της γνώσης, των θεσμών και των πρακτικών μέσω των οποίων οι άνθρωποι ταξινομούνται, διακυβερνώνται και συγκροτούν τον εαυτό τους ως υποκείμενα. Από την ψυχιατρική έως τις φυλακές και τη σεξουαλικότητα, οι έρευνές του εξετάζουν τις σχέσεις ανάμεσα στην εξουσία, στην αλήθεια και στις δυνατότητες αντίστασης.
Η Ευρώπη και η ιστορία της τρέλας
Δίδαξε στη Σουηδία, την Πολωνία και τη Γερμανία πριν δημοσιεύσει τη διατριβή του για την τρέλα.
Αρχαιολογία της γνώσης
Η Γέννηση της Κλινικής, οι Λέξεις και τα πράγματα και η Αρχαιολογία της Γνώσης εξερευνούν τις ιστορικές συνθήκες του λόγου.
Collège de France και φυλακές
Ανέλαβε επισήμως την έδρα του και βοήθησε στην ίδρυση της Ομάδας Πληροφόρησης Φυλακών.
Πειθαρχία και σεξουαλικότητα
Το Επιτήρηση και τιμωρία και η Βούληση για γνώση εξετάζουν τους θεσμούς, την εξουσία και την παραγωγή γνώσης.
Ηθική και μεταθανάτια δημοσίευση
Οι δύο τόμοι για την αρχαιότητα εμφανίστηκαν το 1984, το έτος του θανάτου του. Οι Ομολογίες της σάρκας εκδόθηκαν το 2018.
Κατανοήστε μια ζωή σε βάθος
01Εκπαίδευση και πρώτες έρευνες
Γεννημένος στο Πουατιέ το 1926 από οικογένεια γιατρών, ο Μισέλ Φουκώ σπούδασε στην École normale supérieure μετά τον πόλεμο. Παρακολούθησε διδασκαλία από τον Ζαν Ιππολίτ και τον Λουί Αλτουσέρ, πέτυχε στον διαγωνισμό agrégation στη φιλοσοφία το 1951 και εργάστηκε στην ψυχολογία. Οι διορισμοί διδασκαλίας στη Σουηδία, την Πολωνία και τη Γερμανία διεύρυναν την ευρωπαϊκή εμπειρία του. Η διατριβή του για την ιστορία της τρέλας, που δημοσιεύτηκε το 1961, εξέτασε θεσμούς και κατηγορίες του δυτικού λόγου. Οι σχέσεις μεταξύ της επιστήμης, των κανόνων και του αποκλεισμού εμφανίζονται εκεί, αν και αυτή η πρώτη έρευνα δεν συνοψίζει ολόκληρο το έργο του.
02Αρχαιολογία της γνώσης και θεσμική αλλαγή
Στη Γέννηση της κλινικής, στις Λέξεις και τα πράγματα και στην Αρχαιολογία της γνώσης, ο Φουκώ ρωτά ποιες ιστορικές συνθήκες κάνουν κατανοητά ορισμένα αντικείμενα και λόγους. Η επιτυχία των Λέξεων και των πραγμάτων το 1966 τον έβαλε στο επίκεντρο των συζητήσεων για τον στρουκτουραλισμό, μια ετικέτα που αμφισβητούσε. Δίδαξε στην Τύνιδα και συμμετείχε στο πείραμα του πανεπιστημίου της Βενσέν μετά το 1968. Εξελέγη στο Collège de France το 1969, εγκαινίασε την έδρα του το 1970. Η κριτική των ιστορικών περιοδολογήσεων του απαιτεί σύγκριση των κατηγοριών του με τα αρχεία και το έργο άλλων ιστορικών.
03Φυλακές, εξουσία και συλλογική έρευνα
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο Φουκώ συνέβαλε στην ίδρυση της Ομάδας Πληροφόρησης για τις Φυλακές, η οποία επιδίωκε να ακουστούν οι εμπειρίες των κρατουμένων. Το Επιτήρηση και τιμωρία, που δημοσιεύθηκε το 1975, εξέτασε την πειθαρχία και τη φυλακή μέσα από αρχεία και θεσμικά πρότυπα. Η Βούληση για γνώση το 1976 ανέλυσε τη σεξουαλικότητα, τις σχέσεις εξουσίας και τη διακυβέρνηση των πληθυσμών. Η εξουσία και η γνώση συνδέονται, αλλά η εξουσία δεν είναι μια ενιαία ουσία που κατέχει μία ομάδα: οι σχέσεις της είναι πολλαπλές και συναντούν αντίσταση. Οι δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις του για την Ιρανική Επανάσταση έχουν προκαλέσει διαρκή κριτική.
04Ηθική, υποκειμενικότητα και αμφισβητούμενη κληρονομιά
Οι μεταγενέστεροι τόμοι της Ιστορίας της Σεξουαλικότητας κίνησαν την έρευνά του προς την αρχαιότητα και τις πρακτικές του εαυτού. Η Χρήση των ηδονών και η Επιμέλεια εαυτού εμφανίστηκαν το 1984, τη χρονιά που πέθανε στο Παρίσι από επιπλοκές που σχετίζονται με το AIDS. Διαλέξεις, συνεντεύξεις και χειρόγραφα επεξεργάστηκαν στη συνέχεια, συμπεριλαμβανομένων των Ομολογιών της σάρκας το 2018. Η μεταθανάτια κατάστασή τους απαιτεί προσοχή στις εκδοτικές αποφάσεις. Οι αναλύσεις του τροφοδοτούν την ιστορία, τις μελέτες φύλου και τη θεσμική κριτική, αλλά οι πηγές, οι γενικεύσεις και τα κανονιστικά κριτήρια παραμένουν αμφισβητούμενα. Η ανάγνωση του Φουκώ σημαίνει επομένως και ανάγνωση των κριτικών του.
Η έρευνά του αναδιαμόρφωσε τη θεσμική ιστορία, τις σπουδές φύλου και την πολιτική φιλοσοφία. Οι ιστορικές πηγές, οι ερμηνείες και τα κριτικά του κριτήρια παραμένουν αντικείμενο συζήτησης· η ανάγνωση του έργου σημαίνει επίσης εξέταση των ορίων του.
Πηγές & σημεία αναφοράς