Narodziny i edukacja
Urodzony w Poitiers, studiował w École normale supérieure i zdał agrégację filozofii w 1951.
Archeologia wiedzy · genealogia · 1926–1984
Michel Foucault
Kwestionuj założenia, które nami rządzą.
Poitiers · Paryż · Tunis
Biografia
Nić życia.
Michel Foucault bada dzieje wiedzy, instytucji i praktyk, poprzez które ludzi klasyfikuje się i poddaje rządzeniu, a oni sami kształtują się jako podmioty. Od psychiatrii po więzienia i seksualność jego dociekania analizują związki władzy, prawdy i możliwości oporu.
Europa i historia szaleństwa
Przed opublikowaniem pracy o szaleństwie uczył w Szwecji, Polsce i Niemczech.
Archeologia wiedzy
Narodziny kliniki, Słowa i rzeczy oraz Archeologia wiedzy badają historyczne warunki dyskursu.
Collège de France i więzienia
Zainaugurował swoje stanowisko i pomógł założyć Grupę Informacji o Więzieniach.
Dyscyplina i seksualność
Nadzorować i karać oraz Wola wiedzy badają instytucje, władzę i wytwarzanie wiedzy.
Etyka i publikacja pośmiertna
Obydwa tomy poświęcone starożytności ukazały się w 1984, roku jego śmierci. Wyznania ciała zredagowano w 2018.
Poznaj życie autora
01Edukacja i pierwsze badania
Michel Foucault urodził się w Poitiers w 1926 roku w rodzinie lekarskiej i po wojnie studiował w École normale supérieure. Słuchał wykładów Jeana Hyppolite’a i Louisa Althussera, zdał agrégation z filozofii w 1951 roku i pracował w dziedzinie psychologii. Stanowiska nauczycielskie w Szwecji, Polsce i Niemczech poszerzyły jego doświadczenie europejskie. Rozprawa o historii szaleństwa, opublikowana w 1961 roku, badała instytucje i kategorie zachodniego rozumu. Pojawiają się tam relacje między nauką, normami i wykluczeniem, choć te pierwsze badania nie wyczerpują całego dorobku.
02Archeologia wiedzy i zmiany instytucjonalnej
W Narodzinach kliniki, Słowach i rzeczach oraz Archeologii wiedzy Foucault pyta, jakie warunki historyczne czynią określone przedmioty i dyskursy zrozumiałymi. Sukces Słów i rzeczy w 1966 roku umieścił go w centrum debat o strukturalizmie — etykiecie, którą kwestionował. Nauczał w Tunisie i po 1968 roku uczestniczył w eksperymencie uniwersyteckim w Vincennes. Wybrany do Collège de France w 1969 roku, zainaugurował katedrę w 1970 roku. Krytyka jego periodyzacji historycznych skłania do porównywania kategorii z archiwami i pracami innych historyków.
03Więzienia, władza i dochodzenie zbiorowe
Na początku lat 70. XX wieku Foucault współtworzył Grupę Informacji o Więzieniach, która starała się umożliwić usłyszenie doświadczeń osób uwięzionych. Nadzorować i karać, wydane w 1975 roku, badało dyscyplinę i więzienie na podstawie archiwów i modeli instytucjonalnych. Wola wiedzy z 1976 roku analizowała seksualność, relacje władzy i zarządzanie populacjami. Władza i wiedza są powiązane, lecz władza nie jest jedną substancją posiadaną przez jedną grupę: jej relacje są wielorakie i napotykają opór. Jego relacje dotyczące rewolucji irańskiej są przedmiotem trwałej krytyki.
04Etyka, podmiotowość i kwestionowane dziedzictwo
Późniejsze tomy Historii seksualności skierowały badania ku starożytności i praktykom kształtowania siebie. Użytek z przyjemności i Troska o siebie ukazały się w 1984 roku, kiedy Foucault zmarł w Paryżu wskutek powikłań związanych z AIDS. Później opracowano wykłady, wywiady i rękopisy, w tym Wyznania ciała w 2018 roku; pośmiertny status wymaga uwagi wobec decyzji wydawców. Analizy Foucaulta wpływają na historię, badania nad płcią i krytykę instytucji, lecz ich źródła, uogólnienia i kryteria normatywne pozostają przedmiotem sporów. Czytanie Foucaulta oznacza więc także czytanie jego krytyków.
Jego badania zmieniły historię instytucji, badania nad płcią i filozofię polityczną. Jego źródła historyczne, interpretacje i krytyczne standardy pozostają przedmiotem dyskusji; przeczytanie jej oznacza także zbadanie jej granic.
Źródła i punkty odniesienia