Πράγα και νομικές σπουδές
Γεννημένος στην Πράγα σε γερμανόφωνη εβραϊκή οικογένεια εμπόρων, απέκτησε το 1906 διδακτορικό στη νομική από το γερμανικό πανεπιστήμιο της Πράγας.
Λογοτεχνικός μοντερνισμός · γερμανόφωνη λογοτεχνία της Πράγας · 1883–1924
Φραντς Κάφκα
Αφήγηση ενός νόμου που κανείς δεν μπορεί να φτάσει.
Πράγα · Βερολίνο · Κίρλινγκ
Βιογραφία
Το νήμα μιας ζωής.
Ο Φραντς Κάφκα ήταν γερμανόφωνος Εβραίος συγγραφέας από την Πράγα, που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του επαγγελματικού του βίου ως νομικός υπάλληλος σε ίδρυμα ασφάλισης εργατικών ατυχημάτων και έγραφε κυρίως τη νύχτα. Τα διηγήματα, τα μυθιστορήματα, τα ημερολόγια και οι επιστολές του, τα περισσότερα δημοσιευμένα μετά τον θάνατό του, δείχνουν ανθρώπους αντιμέτωπους με δικαστήρια, γραφεία και οικογένειες των οποίων οι κανόνες μένουν αδιαφανείς, και έχουν γίνει σημείο αναφοράς για τον φιλοσοφικό στοχασμό γύρω από την ενοχή, την εξουσία και την αποξένωση.
Το ασφαλιστικό γραφείο και η τομή
Το 1908 προσλήφθηκε στο Ίδρυμα Ασφάλισης Εργατικών Ατυχημάτων και το 1912 έγραψε την Καταδίκη και τη Μεταμόρφωση.
Ο πόλεμος και η Δίκη
Άρχισε τη Δίκη τον Αύγουστο του 1914 και την άφησε ανολοκλήρωτη· η Μεταμόρφωση δημοσιεύτηκε το 1915.
Ασθένεια και επιστολές
Το 1917 διαγνώστηκε φυματίωση· έγραψε το Γράμμα στον πατέρα το 1919 και άρχισε να αλληλογραφεί με τη Μίλενα Γέσενσκα το 1920.
Ο πύργος και τα τελευταία χρόνια
Έγραψε τον Πύργο και συνταξιοδοτήθηκε το 1922, έζησε στο Βερολίνο με την Ντόρα Ντιαμάντ και πέθανε στο Κίρλινγκ κοντά στη Βιέννη το 1924.
Μεταθανάτια έκδοση
Παρακάμπτοντας την επιθυμία του Κάφκα να καταστραφούν τα χειρόγραφά του, ο Μαξ Μπροντ δημοσίευσε τη Δίκη το 1925, τον Πύργο το 1926 και την Αμερική το 1927.
Κατανοήστε μια ζωή σε βάθος
01Πράγα, οικογένεια και γραφείο
Ο Φραντς Κάφκα γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου 1883 στην Πράγα, τότε πόλη της Αυστροουγγαρίας, πρωτότοκος γιος του Χέρμαν Κάφκα, εμπόρου ειδών νεωτερισμού που είχε ξεφύγει από τη φτώχεια, και της Γιούλιε Λέβι. Φοίτησε στο γερμανικό γυμνάσιο της Παλιάς Πόλης, σπούδασε νομικά στο γερμανικό πανεπιστήμιο της Πράγας και πήρε το διδακτορικό του το 1906· εκεί γνώρισε τον Μαξ Μπροντ, που έγινε ο στενότερος φίλος του. Μετά από έναν χρόνο σε ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία, εντάχθηκε το 1908 στο Ίδρυμα Ασφάλισης Εργατικών Ατυχημάτων του Βασιλείου της Βοημίας, όπου συνέτασσε εκθέσεις για την πρόληψη ατυχημάτων και την ταξινόμηση των κινδύνων. Τα ημερολόγιά του καταγράφουν την ένταση ανάμεσα σε αυτή την αξιοσέβαστη ημερήσια θέση και τη γραφή που επιδίωκε τη νύχτα.
02Η τομή του 1912 και τα χρόνια του πολέμου
Τη νύχτα της 22ας προς την 23η Σεπτεμβρίου 1912 ο Κάφκα έγραψε μονορούφι την Καταδίκη και, αργότερα το ίδιο φθινόπωρο, τη Μεταμόρφωση. Εκείνο το καλοκαίρι είχε γνωρίσει τη Φελίτσε Μπάουερ από το Βερολίνο· η εκτενής αλληλογραφία τους και δύο διαλυμένοι αρραβώνες, το 1914 και το 1917, καταγράφουν τη σύγκρουσή του ανάμεσα στον γάμο και σε μια ζωή αφιερωμένη στη γραφή. Το πρώτο του βιβλίο, η συλλογή πεζών Betrachtung, κυκλοφόρησε στα τέλη του 1912. Τον Αύγουστο του 1914, καθώς ξεσπούσε ο πόλεμος, άρχισε τη Δίκη και λίγο αργότερα έγραψε τη Σωφρονιστική αποικία. Το μυθιστόρημα έμεινε ανολοκλήρωτο, ενώ η Μεταμόρφωση δημοσιεύτηκε το 1915.
03Ασθένεια, Τσύραου και το Γράμμα στον πατέρα
Το 1917 διαγνώστηκε στον Κάφκα πνευμονική φυματίωση. Πέρασε αρκετούς μήνες στο βοημικό χωριό Τσύραου κοντά στην αδελφή του Όττλα, όπου έγραψε σύντομους αφορισμούς για την αλήθεια, το κακό και την ελπίδα και διάβασε προσεκτικά τον Κίρκεγκορ, τον οποίο είχε ανακαλύψει λίγα χρόνια νωρίτερα. Το 1919 έγραψε ένα μακρύ Γράμμα στον πατέρα, ανάλυση της πατρικής εξουσίας και του δικού του αισθήματος ενοχής, που δεν παραδόθηκε ποτέ. Από το 1920 αλληλογραφούσε με τη Μίλενα Γέσενσκα, την Τσέχα μεταφράστριά του. Το 1922 έγραψε το μεγαλύτερο μέρος του Πύργου, που επίσης διακόπηκε ανολοκλήρωτος, και συνταξιοδοτήθηκε πρόωρα από το ίδρυμα για λόγους υγείας.
04Βερολίνο, ο θάνατος και η τύχη των χειρογράφων
Το 1923 ο Κάφκα εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο με την Ντόρα Ντιαμάντ, ελπίζοντας να ζήσει ανεξάρτητα από την Πράγα παρά τον πληθωρισμό και την επιδείνωση της ασθένειάς του. Πέθανε στις 3 Ιουνίου 1924 σε σανατόριο στο Κίρλινγκ, κοντά στη Βιέννη, ενώ διόρθωνε τα τυπογραφικά δοκίμια της συλλογής Ένας καλλιτέχνης της πείνας. Είχε ζητήσει από τον Μαξ Μπροντ να κάψει τα ανέκδοτα χαρτιά του· ο Μπροντ αντίθετα επιμελήθηκε τη Δίκη, τον Πύργο και την Αμερική, διαμορφώνοντας την πρόσληψή τους για δεκαετίες. Οι κριτικές εκδόσεις από το 1982 και μετά αποκατέστησαν τη διατύπωση και την αποσπασματική κατάσταση των χειρογράφων. Οι τρεις αδελφές του δολοφονήθηκαν στο Ολοκαύτωμα, και το όνομά του έγινε επίθετο πολύ πέρα από τη λογοτεχνία.
Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, η Χάνα Άρεντ, ο Αλμπέρ Καμύ, ο Τέοντορ Β. Αντόρνο, οι Ζιλ Ντελέζ και Φελίξ Γκουαταρί και ο Ζακ Ντεριντά διάβασαν τον Κάφκα ως στοχαστή του νόμου, της εξουσίας, της ελπίδας και της σύγχρονης διοίκησης. Το επίθετο «καφκικός» πέρασε σε πολλές γλώσσες, όμως η έρευνα προειδοποιεί να μη συρρικνώνονται τα σκόπιμα ανοιχτά κείμενά του σε μία μόνο αλληγορία, θεολογική, πολιτική ή ψυχολογική.
Πηγές & σημεία αναφοράς