Praga i studia prawnicze
Urodzony w Pradze w niemieckojęzycznej żydowskiej rodzinie kupieckiej, w 1906 roku uzyskał doktorat praw na niemieckim uniwersytecie w Pradze.
Modernizm literacki · praska literatura niemieckojęzyczna · 1883–1924
Franz Kafka
Opowiadać o prawie, do którego nikt nie może dotrzeć.
Praga · Berlin · Kierling
Biografia
Nić życia.
Franz Kafka był niemieckojęzycznym pisarzem żydowskim z Pragi, który większość życia zawodowego spędził jako urzędnik z wykształceniem prawniczym w zakładzie ubezpieczeń robotników od wypadków i pisał głównie nocą. Jego opowiadania, powieści, dzienniki i listy, w większości opublikowane po jego śmierci, ukazują jednostki wobec sądów, urzędów i rodzin, których reguły pozostają nieprzejrzyste, i stały się punktem odniesienia dla filozoficznej refleksji nad winą, władzą i wyobcowaniem.
Ubezpieczenia i przełom
W 1908 roku rozpoczął pracę w Zakładzie Ubezpieczeń Robotników od Wypadków, a w 1912 roku napisał Wyrok i Przemianę.
Wojna i Proces
W sierpniu 1914 roku zaczął pisać Proces i pozostawił go niedokończonym; Przemiana ukazała się w 1915 roku.
Choroba i listy
W 1917 roku rozpoznano u niego gruźlicę; w 1919 roku napisał List do ojca, a w 1920 roku zaczął korespondować z Mileną Jesenską.
Zamek i ostatnie lata
W 1922 roku napisał Zamek i przeszedł na emeryturę, zamieszkał z Dorą Diamant w Berlinie i zmarł w 1924 roku w Kierling pod Wiedniem.
Publikacja pośmiertna
Wbrew prośbie Kafki o zniszczenie rękopisów Max Brod opublikował Proces w 1925 roku, Zamek w 1926 roku i Amerykę w 1927 roku.
Poznaj życie autora
01Praga, rodzina i biuro
Franz Kafka urodził się 3 lipca 1883 roku w Pradze, wówczas mieście Austro-Węgier, jako najstarsze dziecko Hermanna Kafki, kupca galanteryjnego, który wydźwignął się z biedy, i Julie Löwy. Uczęszczał do niemieckiego gimnazjum na Starym Mieście, studiował prawo na niemieckim uniwersytecie w Pradze i w 1906 roku uzyskał doktorat; tam poznał Maxa Broda, który został jego najbliższym przyjacielem. Po roku w prywatnym towarzystwie ubezpieczeniowym wstąpił w 1908 roku do Zakładu Ubezpieczeń Robotników od Wypadków na Królestwo Czeskie, gdzie sporządzał raporty o zapobieganiu wypadkom i klasyfikacji ryzyka. Jego dzienniki zapisują napięcie między tym szanowanym dziennym stanowiskiem a pisaniem, któremu oddawał się nocą.
02Przełom 1912 roku i lata wojny
W nocy z 22 na 23 września 1912 roku Kafka napisał za jednym posiedzeniem Wyrok, a późną jesienią tego roku Przemianę. Latem poznał berlinkę Felice Bauer; ich obszerna korespondencja i dwukrotnie zerwane zaręczyny, w 1914 i 1917 roku, świadczą o jego rozdarciu między małżeństwem a życiem poświęconym pisaniu. Jego pierwsza książka, zbiór prozy Betrachtung, ukazała się pod koniec 1912 roku. W sierpniu 1914 roku, gdy wybuchła wojna, zaczął Proces, a wkrótce potem napisał Kolonię karną. Powieść pozostała niedokończona, natomiast Przemiana ukazała się w 1915 roku.
03Choroba, Zürau i List do ojca
W 1917 roku rozpoznano u Kafki gruźlicę płuc. Spędził kilka miesięcy u siostry Ottli w czeskiej wsi Zürau, gdzie pisał krótkie aforyzmy o prawdzie, złu i nadziei oraz uważnie czytał Kierkegaarda, którego odkrył kilka lat wcześniej. W 1919 roku napisał obszerny List do ojca, analizę ojcowskiego autorytetu i własnego poczucia winy, który nigdy nie został doręczony. Od 1920 roku korespondował z Mileną Jesenską, swoją czeską tłumaczką. W 1922 roku napisał większą część Zamku, który również urwał się niedokończony, i ze względów zdrowotnych przeszedł na wcześniejszą emeryturę.
04Berlin, śmierć i los rękopisów
W 1923 roku Kafka przeniósł się z Dorą Diamant do Berlina, mając nadzieję na życie niezależne od Pragi mimo inflacji i postępującej choroby. Zmarł 3 czerwca 1924 roku w sanatorium w Kierling pod Wiedniem, przeglądając korektę zbioru Głodomór. Prosił Maxa Broda o spalenie niepublikowanych papierów; Brod zamiast tego wydał Proces, Zamek i Amerykę, na dziesięciolecia kształtując ich recepcję. Wydania krytyczne ukazujące się od 1982 roku przywróciły brzmienie i fragmentaryczny stan rękopisów. Jego trzy siostry zostały zamordowane w Holokauście, a jego nazwisko stało się przymiotnikiem daleko poza literaturą.
Walter Benjamin, Hannah Arendt, Albert Camus, Theodor W. Adorno, Gilles Deleuze i Félix Guattari oraz Jacques Derrida czytali Kafkę jako myśliciela prawa, władzy, nadziei i nowoczesnej administracji. Przymiotnik „kafkowski” wszedł do wielu języków, lecz badacze przestrzegają przed sprowadzaniem jego celowo otwartych tekstów do jednej alegorii, teologicznej, politycznej czy psychologicznej.
Źródła i punkty odniesienia