Geboren in een koopmansfamilie
Arthur wordt geboren in Danzig. De mobiliteit en middelen van zijn familie maken het leren van talen en Europese reizen mogelijk die zijn observaties van verschillende samenlevingen zullen bepalen.
Idealisme en metafysica van de wil · 1788–1860
Arthur Schopenhauer
Verlangen begrijpen; maak ruimte voor compassie.
Danzig · Berlijn · Frankfurt
Biografie
De draad van een leven.
Arthur Schopenhauer werd in 1788 in Danzig geboren in een welvarende koopmansfamilie. Zijn vader Heinrich Floris bestemde hem voor de handel; zijn moeder Johanna werd een succesvolle schrijfster. Na de annexatie van Danzig door Pruisen verhuisde het gezin naar Hamburg. Reizen, talenstudie en onderwijs in Engeland gaven hem een ongewoon Europese vorming. De dood van zijn vader in 1805 ontwrichtte zijn leven ingrijpend, al kan die gebeurtenis zijn hele filosofie niet verklaren. Hij zag geleidelijk af van een loopbaan in de handel, terwijl de verhouding met zijn moeder steeds moeilijker werd. Zijn geërfde vermogen gaf hem later een mate van intellectuele onafhankelijkheid die veel tijdgenoten ontbeerden en hielp hem zijn langdurige werk voort te zetten zonder een succesvolle academische aanstelling.
Afscheid van de handel
Na de dood van zijn vader breekt hij geleidelijk zijn handelsopleiding af. Met zijn inschrijving aan de universiteit van Göttingen in 1809 begint een langdurige studie van filosofie en natuurwetenschappen.
Een proefschrift over gronden
Jena aanvaardt zijn proefschrift over de viervoudige wortel van de toereikende grond, waarin hij causale, logische, wiskundige en op motieven berustende verklaringsgronden onderscheidt.
De eerste editie van De wereld
De wereld als wil en voorstelling verschijnt eind 1818, met 1819 als jaartal. De eerste ontvangst is beperkt, ondanks de ambitie om kennis, natuur, kunst en moraal samen te brengen.
De uitdaging van lesgeven
Hij komt in aanmerking om les te geven in Berlijn, maar trekt weinig studenten aan. Conflicten met de universitaire filosofie leveren vervolgens materiaal voor aanhoudende polemieken.
Frankfurt en de supplementen
Na zijn vestiging in Frankfurt onderzoekt hij natuur en ethiek verder. In 1844 verschijnt bij een nieuwe editie van De wereld een tweede deel met aanvullingen.
Late erkenning
Parerga vergroot zijn lezerspubliek. Hij blijft zijn werken herzien tot zijn dood in Frankfurt in 1860; later reikt de invloed van zijn systeem ver buiten de oorspronkelijke lezerskring.
Een leven grondig begrijpen
01Danzig, handel en een Europese vorming
Arthur Schopenhauer werd in 1788 in Danzig geboren in een welvarende koopmansfamilie. Zijn vader Heinrich Floris bestemde hem voor de handel; zijn moeder Johanna werd een succesvolle schrijfster. Na de annexatie van Danzig door Pruisen verhuisde het gezin naar Hamburg. Reizen, talenstudie en onderwijs in Engeland gaven hem een ongewoon Europese vorming. De dood van zijn vader in 1805 ontwrichtte zijn leven ingrijpend, al kan die gebeurtenis zijn hele filosofie niet verklaren. Hij zag geleidelijk af van een loopbaan in de handel, terwijl de verhouding met zijn moeder steeds moeilijker werd. Zijn geërfde vermogen gaf hem later een mate van intellectuele onafhankelijkheid die veel tijdgenoten ontbeerden en hielp hem zijn langdurige werk voort te zetten zonder een succesvolle academische aanstelling.
02Van Kant tot India: een systeem vormen
In Göttingen en Berlijn studeerde Schopenhauer filosofie en natuurwetenschappen, waarbij hij vooral op Kant en Plato voortbouwde. De Napoleontische oorlogen vormden de achtergrond van zijn proefschrift, dat in 1813 in Jena werd aanvaard: Over de viervoudige wortel van de wet van de toereikende grond. In Weimar stimuleerden gesprekken met Goethe zijn onderzoek naar kleuren, zonder hem tot louter een leerling van Goethe te maken. Hij leerde ook de Upanishads kennen via Europese bemiddelaars, vooral door een Latijnse vertaling. Deze lectuur was van groot belang, maar bood geen directe, neutrale toegang tot alle Indiase tradities. In Dresden ontwikkelde hij De wereld als wil en voorstelling, dat eind 1818 verscheen met 1819 op het titelblad.
03Academische marginaliteit en voortdurende herziening
Schopenhauer verwierf in 1820 de bevoegdheid om in Berlijn colleges te geven. De confrontatie met Hegels aanzien en de geringe belangstelling voor zijn colleges droegen bij aan zijn aanvallen op de universitaire filosofie. Deze polemieken mogen niet worden verward met afdoende weerleggingen van de systemen die hij bestreed. Na verdere reizen en verhuizingen vestigde hij zich in 1833 in Frankfurt. Hij publiceerde Over de wil in de natuur en zijn twee fundamentele ethische essays, en voegde in 1844 een tweede deel toe aan De wereld. Zijn systeem stond niet eenvoudigweg stil: herziene edities, aanvullingen en aantekeningen getuigen van voortdurende pogingen tot verduidelijking, illustratie en verdediging, grotendeels buiten een succesvolle institutionele filosofische loopbaan.
04Late erkenning en een ambivalente erfenis
Parerga en Paralipomena verschenen in 1851 en vergrootten geleidelijk Schopenhauers lezerspubliek. Toen hij in 1860 stierf, genoot hij inmiddels erkenning; daarna groeide zijn invloed onder schrijvers, musici en filosofen, onder wie Nietzsche. Zijn beschouwingen over verlangen, esthetische ervaring en mededogen inspireerden zeer uiteenlopende projecten. Hun vruchtbaarheid neemt de problemen van vrouwenhaat, culturele stereotypen, elitarisme en de afstand tussen mededogen als ideaal en persoonlijk gedrag niet weg. Ook zijn verwijzingen naar India moeten binnen de Europese vertaalgeschiedenis worden geplaatst. Zijn werk blijft vruchtbaar wanneer de argumenten worden onderzocht zonder de auteur als voorbeeldige wijze voor te stellen of zijn generalisaties als onbetwistbare beschrijvingen van het menselijk leven te aanvaarden.
Parerga en Paralipomena verschenen in 1851 en vergrootten geleidelijk Schopenhauers lezerspubliek. Toen hij in 1860 stierf, genoot hij inmiddels erkenning; daarna groeide zijn invloed onder schrijvers, musici en filosofen, onder wie Nietzsche. Zijn beschouwingen over verlangen, esthetische ervaring en mededogen inspireerden zeer uiteenlopende projecten. Hun vruchtbaarheid neemt de problemen van vrouwenhaat, culturele stereotypen, elitarisme en de afstand tussen mededogen als ideaal en persoonlijk gedrag niet weg. Ook zijn verwijzingen naar India moeten binnen de Europese vertaalgeschiedenis worden geplaatst. Zijn werk blijft vruchtbaar wanneer de argumenten worden onderzocht zonder de auteur als voorbeeldige wijze voor te stellen of zijn generalisaties als onbetwistbare beschrijvingen van het menselijk leven te aanvaarden.
Bronnen & referentiepunten