Pytaj o granice rozumu.
Kant niemal całe swoje życie spędza w Królewcu, uniwersyteckim i handlowym mieście Prus Wschodnich. Nauczyciel, uważny czytelnik nauki i uczestnik europejskiego oświecenia, stopniowo rozwija filozofię, która przekształca kwestie wiedzy, moralności i osądu. Jego regularne nawyki nie powinny przesłaniać szerokiego spektrum debat, w których uczestniczy.
Immanuel Kant rodzi się 22 kwietnia w rodzinie rzemieślniczej. Jego edukację kształtuje pietyzm i rozpoczyna naukę na Uniwersytecie w Królewcu w 1740. Zarówno filozofia, jak i nauki przyrodnicze stanowią podstawę jego najwcześniejszych badań.
Po kilku latach pracy jako nauczyciel prywatny Kant rozpoczął nauczanie uniwersyteckie w 1755 roku. Wykładał wiele dziedzin. Mianowany profesorem logiki i metafizyki w 1770 roku, następną dekadę poświęcił przygotowaniu filozofii krytycznej.
Krytyka czystego rozumu ukazała się w 1781 roku, a jej istotnie zmienione drugie wydanie w 1787 roku. Kant bada warunki doświadczenia i złudzenia powstające wtedy, gdy rozum rości sobie prawo do wiedzy poza swoimi uprawnionymi granicami.
Uzasadnienie metafizyki moralności ukazało się w 1785 roku, Krytyka praktycznego rozumu w 1788 roku, a Krytyka władzy sądzenia w 1790 roku. Autonomia moralna, piękno i organizacja istot żywych stają się ważnymi zagadnieniami jego systemu.
Pisma Kanta o religii doprowadziły do królewskiej nagany w 1794 roku. Filozof nadal rozważał zagadnienia pokoju, prawa i oświecenia. Zmarł w Królewcu 12 lutego 1804 roku, pozostawiając dorobek, którego interpretacje wciąż budzą głębokie spory.
Urodzony w Królewcu w 1724 w rodzinie rzemieślniczej, Kant otrzymał wykształcenie pietystyczne przed rozpoczęciem studiów na uniwersytecie w 1740. Następnie pracował jako prywatny nauczyciel i został Privatdozentem w 1755. Jego dochody przez długi czas były zależne od wykładów z zakresu logiki, metafizyki, fizyki, geografii i antropologii. Jego najwcześniejsze publikacje dotyczyły sił, kosmologii i trzęsień ziemi. Ta działalność naukowa jest niezbędna do zrozumienia jego rozwoju: filozofia krytyczna nie wyłoniła się z porzucenia nauki, ale z pytania o jej twierdzenia, metody i warunki ważności. Jego kariera nauczycielska zapewniła mu stały kontakt ze studentami i intelektualnymi problemami swojego miasta.
W 1770 roku Kant objął katedrę logiki i metafizyki. Rozprawa inauguracyjna odróżniała już to, co zmysłowe, od tego, co poznawalne intelektualnie, lecz nie zawierała jeszcze pełnego rozwiązania krytycznego. W liście do Marcusa Herza z lutego 1772 roku Kant sformułował problem relacji między przedstawieniami a przedmiotami. Po długim okresie bez większej książki w 1781 roku ukazała się Krytyka czystego rozumu. Trudności jej odbioru skłoniły do napisania Prolegomenów w 1783 roku i przygotowania istotnie zmienionego drugiego wydania w 1787 roku. Wpływ Hume’a miał tu znaczenie, lecz nie wyjaśnia każdego etapu przemiany ani nie zastępuje innych źródeł intelektualnych.
Uzasadnienie metafizyki moralności z 1785 roku i Krytyka praktycznego rozumu z 1788 roku badają autonomię i obowiązek moralny. Krytyka władzy sądzenia z 1790 roku rozpatruje piękno, wzniosłość i celowość przyrody. Obok nich Kant publikował rozprawy o oświeceniu, historii i pokoju. Nie są to po prostu niezależne rady: dziedziny te badają odmienne sposoby użycia tego samego rozumu. Ich uniwersalistyczne ambicje trzeba jednak konfrontować z hierarchiami rasowymi i wykluczeniami ze względu na płeć obecnymi w innych pismach. Uznanie tych napięć należy do interpretacji korpusu, zamiast stanowić powód do chronienia głównych twierdzeń przed krytyką.
Religia w obrębie samego rozumu doprowadziła do interwencji rządu pruskiego w 1794 roku. Kant zobowiązał się wówczas, że za panowania Fryderyka Wilhelma II nie będzie publicznie podejmował tych kwestii. Spór fakultetów powrócił później do zagadnienia wolności akademickiej. Po zakończeniu nauczania Kant nadal pracował nad przejściem od metafizyki przyrody do fizyki, znanym dziś jako Opus postumum. Zmarł w 1804 roku. Wydania jego notatek i wykładów zapisanych przez studentów są cennymi źródłami, lecz ich status różni się od statusu książki poprawionej i opublikowanej przez samego Kanta.
Autonomia, godność i krytyczne badanie twierdzeń rozumu trwale przekształciły filozofię. Jednak Kant artykułuje także hierarchie rasowe i seksistowskie uprzedzenia w niektórych pismach antropologicznych i historycznych. Interpretacje ich ewolucji pozostają przedmiotem dyskusji. Uznanie ich wymaga zbadania napięcia pomiędzy jego uniwersalnymi zasadami a wykluczeniami obecnymi w jego twórczości.
Źródła i punkty odniesienia