Próby
W trzech księgach i 107 rozdziałach Montaigne wystawia swój sąd na próbę wobec lektury, obyczaju, przyjaźni, okrucieństwa, choroby i śmierci. Eseje wychodzą od zapożyczonych przykładów i cytatów, a potem coraz bardziej zwracają się ku portretowi samego autora, ofiarowanemu nie jako wzór, lecz jako jeden przypadek ludzkiej kondycji.
Zrozumieć tekst
Dwie pierwsze księgi, rozpoczęte około 1572 roku w bibliotece w wieży zamku, wydrukowano w Bordeaux w 1580 roku; paryskie wydanie z 1588 roku dodało trzecią księgę i setki uzupełnień. Montaigne nadal opatrywał uwagami własny egzemplarz, a pośmiertne wydanie z 1595 roku, przygotowane przez Marie de Gournay, różni się od tego Egzemplarza z Bordeaux.
Najważniejsze myśli
- 01
Próba sądu
Esej waży temat z wielu stron, nie roszcząc sobie prawa do jego rozstrzygnięcia, tak że ćwiczenie sądu liczy się bardziej niż wniosek.
- 02
Autoportret
Montaigne ogłasza siebie materią swojej książki i zapisuje zmiany nastroju, ciała i opinii zamiast stałego charakteru.
- 03
Warstwy redakcji
Kolejne wydania dodają fragmenty, nie usuwając wcześniejszych, więc jeden rozdział może zestawiać myśli spisane w odstępie wielu lat.
Zgłębiaj idee
Wystawić własny sąd na próbę
Prześledź, jak Próby przekształcają zapożyczone przykłady w sprawdzian sądu i w portret autora w ruchu.
Umiejscowienie tekstu
Dwie pierwsze księgi, rozpoczęte około 1572 roku w bibliotece w wieży zamku, wydrukowano w Bordeaux w 1580 roku; paryskie wydanie z 1588 roku dodało trzecią księgę i setki uzupełnień. Montaigne nadal opatrywał uwagami własny egzemplarz, a pośmiertne wydanie z 1595 roku, przygotowane przez Marie de Gournay, różni się od tego Egzemplarza z Bordeaux. W trzech księgach i 107 rozdziałach Montaigne wystawia swój sąd na próbę wobec lektury, obyczaju, przyjaźni, okrucieństwa, choroby i śmierci. Eseje wychodzą od zapożyczonych przykładów i cytatów, a potem coraz bardziej zwracają się ku portretowi samego autora, ofiarowanemu nie jako wzór, lecz jako jeden przypadek ludzkiej kondycji.
Podążanie za argumentami
Próba sądu: Esej waży temat z wielu stron, nie roszcząc sobie prawa do jego rozstrzygnięcia, tak że ćwiczenie sądu liczy się bardziej niż wniosek. Autoportret: Montaigne ogłasza siebie materią swojej książki i zapisuje zmiany nastroju, ciała i opinii zamiast stałego charakteru. Warstwy redakcji: Kolejne wydania dodają fragmenty, nie usuwając wcześniejszych, więc jeden rozdział może zestawiać myśli spisane w odstępie wielu lat.
Kontynuuj czytanie
Zacznij od „Do czytelnika”, „O próżnowaniu” i „O ludożercach”, a potem przeczytaj „O doświadczeniu”; wydanie, które zaznacza warstwy z 1580 i 1588 roku oraz późniejsze dodatki, pokazuje, jak narastała myśl. Dwie pierwsze księgi, rozpoczęte około 1572 roku w bibliotece w wieży zamku, wydrukowano w Bordeaux w 1580 roku; paryskie wydanie z 1588 roku dodało trzecią księgę i setki uzupełnień. Montaigne nadal opatrywał uwagami własny egzemplarz, a pośmiertne wydanie z 1595 roku, przygotowane przez Marie de Gournay, różni się od tego Egzemplarza z Bordeaux.
Pytania towarzyszące lekturze
- W którym miejscu esej przestaje relacjonować przykłady, a zaczyna wystawiać na próbę własny sąd autora?
- Co się zmienia, gdy późniejszy dodatek przeczy wcześniejszemu zdaniu albo je niuansuje?
Esej jest cenny nie tyle ze względu na wniosek, ile dzięki uczciwemu ćwiczeniu sądu, które zapisuje.
Jak czytać
Zacznij od „Do czytelnika”, „O próżnowaniu” i „O ludożercach”, a potem przeczytaj „O doświadczeniu”; wydanie, które zaznacza warstwy z 1580 i 1588 roku oraz późniejsze dodatki, pokazuje, jak narastała myśl.
Wydania i źródła
Streszczenia i najważniejsze myśli są oryginalnymi interpretacjami redakcyjnymi. Towarzyszą lekturze i nie zastępują wydania tekstu. Metoda redakcyjna ↗