Μόσχα και Αγία Πετρούπολη
Γεννημένος στη Μόσχα, γιος ενός γιατρού νοσοκομείου, σπούδασε στην Κεντρική Σχολή Μηχανικών και κατόπιν άφησε την υπηρεσία για να γράψει.
Φιλοσοφικό μυθιστόρημα · ελευθερία και πίστη · 1821–1881
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι
Οι ιδέες στη δοκιμασία της ανθρώπινης ζωής.
Μόσχα · Αγία Πετρούπολη · Ομσκ
Βιογραφία
Το νήμα μιας ζωής.
Ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι ήταν Ρώσος μυθιστοριογράφος του οποίου η πεζογραφία σκηνοθετεί φιλοσοφικά επιχειρήματα μέσα από πρόσωπα που ζουν, υποφέρουν και πράττουν σύμφωνα με τις ιδέες τους. Πρώην πολιτικός κρατούμενος, καταδικασμένος σε καταναγκαστικά έργα στη Σιβηρία, αντιπαρέθεσε την ελευθερία, την ενοχή, την πίστη και τα όρια του ορθολογικού υπολογισμού στις σίγουρες θεωρίες της εποχής του, χωρίς να αφήσει μία μόνο φωνή να κλείσει τη συζήτηση.
Οι φτωχοί
Το πρώτο του μυθιστόρημα χαιρετίστηκε από τον κριτικό Βισαρίον Μπελίνσκι ως το ντεμπούτο ενός μεγάλου συγγραφέα.
Σύλληψη, Σιβηρία και επιστροφή
Συλληφθείς μαζί με τον κύκλο του Πετρασέφσκι, υπέστη εικονική εκτέλεση, τέσσερα χρόνια καταναγκαστικά έργα στο Ομσκ και στρατιωτική θητεία πριν επιστρέψει στην Αγία Πετρούπολη.
Περιοδικά και υπόγειο
Με τον αδελφό του Μιχαήλ διηύθυνε τα περιοδικά Ο Χρόνος και Η Εποχή· το δεύτερο δημοσίευσε τις Σημειώσεις από το υπόγειο το 1864.
Τα μεγάλα μυθιστορήματα
Το Έγκλημα και τιμωρία κυκλοφόρησε το 1866· ακολούθησαν Ο ηλίθιος και Οι δαιμονισμένοι, γραμμένοι κυρίως στο εξωτερικό, στο πλευρό της δεύτερης συζύγου του, Άννας Σνίτκινα.
Ημερολόγιο, Καραμαζόφ και θάνατος
Το Ημερολόγιο ενός συγγραφέα, ο λόγος για τον Πούσκιν το 1880 και Οι αδελφοί Καραμαζόφ προηγήθηκαν του θανάτου του στην Αγία Πετρούπολη το 1881.
Κατανοήστε μια ζωή σε βάθος
01Νεότητα, πρώτη επιτυχία και σύλληψη
Γεννημένος στη Μόσχα το 1821, ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι μεγάλωσε στην οικογένεια ενός γιατρού του Νοσοκομείου Μαριίνσκι για τους φτωχούς. Μετά τον θάνατο της μητέρας του στάλθηκε στην Κεντρική Σχολή Μηχανικών της Αγίας Πετρούπολης· το 1844 εγκατέλειψε την υπηρεσία για να γράψει και μετέφρασε την Ευγενία Γκραντέ του Μπαλζάκ. Το πρώτο του μυθιστόρημα, Οι φτωχοί, που δημοσιεύτηκε το 1846, χαιρετίστηκε από τον κριτικό Βισαρίον Μπελίνσκι, αλλά Ο σωσίας και τα διηγήματα που ακολούθησαν έγιναν δεκτά πιο ψυχρά. Το 1849 συνελήφθη μαζί με μέλη του κύκλου του Πετρασέφσκι, όπου συζητούνταν γαλλικές σοσιαλιστικές ιδέες· εκεί είχε διαβάσει φωναχτά την απαγορευμένη επιστολή του Μπελίνσκι προς τον Γκόγκολ.
02Εικονική εκτέλεση, καταναγκαστικά έργα και επιστροφή
Τον Δεκέμβριο του 1849 οι κατάδικοι οδηγήθηκαν στην πλατεία Σεμιόνοφσκι για να τουφεκιστούν, και μόνο την τελευταία στιγμή ανακοινώθηκε η μετατροπή των ποινών τους. Ο Ντοστογιέφσκι πέρασε τέσσερα χρόνια στη φυλακή του Ομσκ και υπηρέτησε έπειτα ως απλός στρατιώτης στο Σεμιπαλατίνσκ, όπου το 1857 παντρεύτηκε τη Μαρία Ισάεβα. Πίσω στην Αγία Πετρούπολη το 1859, άντλησε από τα χρόνια της φυλακής για τις Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων και διηύθυνε με τον αδελφό του Μιχαήλ τα περιοδικά Ο Χρόνος και Η Εποχή. Κοντά στο κίνημα του «πάτριου εδάφους», ήλπιζε σε μια συμφιλίωση των μορφωμένων τάξεων με τον ρωσικό λαό, και το Ευαγγέλιο που είχε διαβάσει στη φυλακή έμεινε για εκείνον διαρκές σημείο αναφοράς.
03Υπόγειο, χρέη και τα μεγάλα μυθιστορήματα
Το 1864 δημοσίευσε τις Σημειώσεις από το υπόγειο, πολεμική απάντηση στον ορθολογικό εγωισμό που υποστήριζε το Τι να κάνουμε;, το μυθιστόρημα που είχε εκδώσει ο Νικολάι Τσερνισέφσκι το 1863. Την ίδια χρονιά έχασε τη σύζυγο και τον αδελφό του και πάλευε με βαριά χρέη και με το πάθος του τζόγου. Το Έγκλημα και τιμωρία, δημοσιευμένο σε συνέχειες στον Ρωσικό Αγγελιοφόρο το 1866, τον καθιέρωσε ως μεγάλο μυθιστοριογράφο· για να τηρήσει ένα συμβόλαιο, υπαγόρευσε τον Παίκτη στη στενογράφο Άννα Σνίτκινα, την οποία παντρεύτηκε το 1867. Το ζεύγος έζησε στο εξωτερικό ως το 1871, και εκεί έγραψε τον Ηλίθιο και τους Δαιμονισμένους, μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τον φόνο που διέπραξε ο επαναστατικός πυρήνας του Σεργκέι Νετσάγιεφ.
04Ημερολόγιο ενός συγγραφέα, οι Καραμαζόφ και μια αμφισβητούμενη κληρονομιά
Πίσω στη Ρωσία, διηύθυνε την εβδομαδιαία εφημερίδα Ο Πολίτης και έπειτα εξέδιδε ο ίδιος το Ημερολόγιο ενός συγγραφέα, μείγμα διηγημάτων, αναμνήσεων και πολιτικού σχολιασμού, του οποίου ο εθνικισμός, η αντικαθολική πολεμική και τα αντισημιτικά χωρία ανήκουν στον φάκελο. Μετά τον θάνατο του μικρού του γιου Αλιόσα το 1878 επισκέφθηκε τη μονή της Όπτινα μαζί με τον Βλαντίμιρ Σολοβιόφ. Ο λόγος του για τον Πούσκιν στη Μόσχα το 1880 έγινε δεκτός με ενθουσιασμό, και Οι αδελφοί Καραμαζόφ, δημοσιευμένοι σε συνέχειες το 1879 και το 1880, επισφράγισαν το έργο του. Πέθανε στην Αγία Πετρούπολη το 1881, αφήνοντας μυθιστορήματα που οι φιλόσοφοι θα διάβαζαν με εντυπωσιακά διαφορετικούς τρόπους.
Ο Νίτσε, ο Σεστόφ, ο Μπερντιάεφ, ο Καμύ και ο Σαρτρ τον διάβασαν ως εξερευνητή της ελευθερίας και του μηδενισμού, και ο Μιχαήλ Μπαχτίν έκανε τα μυθιστορήματά του πρότυπο μιας πολυφωνικής μορφής όπου ανεξάρτητες φωνές δεν συγχωνεύονται. Ο εθνικισμός του, η εχθρότητά του προς τον καθολικισμό και τα αντισημιτικά χωρία της δημοσιογραφίας του ανήκουν επίσης σε αυτή την κληρονομιά και απαιτούν κριτική ανάγνωση.
Πηγές & σημεία αναφοράς