Μια ανοιχτή βιβλιοθήκη σκέψης
Να αναζητάς το άπειρο μέσα στον πεπερασμένο κόσμο.
Για τον Ταγκόρ, το άπειρο δεν το φτάνει κανείς φεύγοντας από τον κόσμο: πραγματώνεται στα πεπερασμένα πράγματα, στις σχέσεις και στη χαρά, όπως υποδηλώνουν οι Ουπανισάδες όταν βλέπουν τα πάντα διαποτισμένα από το θείο.
Στο Γκιτάντζαλι ο πιστός καλείται να αφήσει τον κλειστό ναό και να αναζητήσει τον Θεό εκεί όπου ο ζευγάς οργώνει τη σκληρή γη.
Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται μεγαλώνοντας μέσα στο περιβάλλον του αντί να περιχαρακώνεται πίσω από τείχη· το Σάντανα αντιπαραθέτει μια βούληση κατάκτησης γεννημένη στις πόλεις σε ένα ιδεώδες του δάσους, φτιαγμένο από συγγένεια με κάθε μορφή ζωής.
Στο Σαντινικετάν τα μαθήματα γίνονταν στο ύπαιθρο κάτω από τα δέντρα, ως μέρος μιας παιδείας προσοχής στον ζωντανό κόσμο.
Ο Ταγκόρ διακρίνει την κοινωνική ζωή ενός λαού από το Έθνος, μια οργάνωση ολόκληρου του πληθυσμού για ισχύ, κέρδος και αποδοτικότητα, που μετατρέπει τα πρόσωπα σε εργαλεία και δικαιολογεί την κυριαρχία.
Ένα κράτος που κρίνει κάθε πολιτική μόνο με βάση τη βιομηχανική παραγωγή και τη στρατιωτική ισχύ αντιμετωπίζει τους πολίτες του ως εξαρτήματα ενός μηχανισμού.
Η ελευθερία είναι κάτι περισσότερο από πολιτική ανεξαρτησία: απαιτεί πνεύματα απελευθερωμένα από τον φόβο, τη νεκρή συνήθεια και τα στενά τείχη, και μια παιδεία που καλλιεργεί τον λόγο, τη φαντασία και τη συμπάθεια.
Το ποίημα 35 του Γκιτάντζαλι προσεύχεται για μια χώρα όπου το πνεύμα είναι χωρίς φόβο και η γνώση ελεύθερη.