Een open bibliotheek van ideeën
Zoek het oneindige in de eindige wereld.
Volgens Tagore bereikt men het oneindige niet door de wereld te ontvluchten: het verwerkelijkt zich in eindige dingen, in relaties en in vreugde, zoals de Upanishaden suggereren wanneer zij alle dingen door het goddelijke doordrongen zien.
In Gitanjali wordt de gelovige aangespoord de gesloten tempel te verlaten en God te zoeken waar de ploeger de harde grond bewerkt.
De mens vervult zichzelf door in zijn omgeving te groeien in plaats van zich achter muren af te sluiten; Sadhana stelt een in steden ontstane wil tot verovering tegenover een woudideaal van verwantschap met al het leven.
In Santiniketan werd buiten onder de bomen lesgegeven, als onderdeel van een opvoeding tot aandacht voor de levende wereld.
Tagore onderscheidt het sociale leven van een volk van de Natie, een organisatie van een hele bevolking voor macht, winst en efficiëntie die personen tot werktuigen maakt en overheersing rechtvaardigt.
Een staat die elk beleid alleen beoordeelt naar industriële productie en militaire kracht, behandelt zijn burgers als onderdelen van een apparaat.
Vrijheid is meer dan politieke onafhankelijkheid: ze vraagt om geesten die bevrijd zijn van angst, dode gewoonte en enge muren, en om onderwijs dat rede, verbeelding en sympathie ontwikkelt.
Gedicht 35 van Gitanjali bidt om een land waar de geest zonder vrees is en kennis vrij.