Ik en Hij in het café
Volg het duel tussen de filosoof en de neef van Rameau en zie hoe een dialoog de meest verontrustende stem met volle kracht aan het woord kan laten.
Een oorspronkelijke inleiding. Deze gids begeleidt het lezen van het werk; hij is geen volledige tekst of vertaling.
De tekst situeren
De dialoog, rond 1761 begonnen als reactie op Palissots komedie De filosofen, die Diderot en zijn vrienden in 1760 belachelijk had gemaakt, werd jarenlang herzien en door de auteur nooit gepubliceerd. Hij verscheen eerst in 1805 in de Duitse vertaling van Goethe, en het eigenhandige handschrift dook pas in 1890 op, zodat zijn geschiedenis zelf een les in clandestien schrijven is. In een Parijs café ontmoet een filosoof die Ik heet Hem, de berooide en begaafde neef van de componist Jean-Philippe Rameau, een klaploper in rijke huizen die musici, bedelaars en beschermheren nadoet in verbluffende pantomimes. Hun gesprek gaat over genie en moraal, muziek, opvoeding en vleierij, en de onverbloemde schets die de cynicus geeft van een samenleving van wederzijdse uitbuiting blijkt moeilijk te weerleggen.
De argumenten volgen
Gebarenspel: De neef speelt met zijn hele lichaam de hele sociale wereld na en laat zien dat bijna iedereen, minister of hoveling, tegenover een sterkere de ‘posities’ van de vleierij inneemt. Genie en moraal: Verdient een genie dat zijn naasten laat lijden de voorkeur boven een goed mens zonder talent? De dialoog blijft die vraag stellen aan de hand van Racine en beslecht haar nooit. Een verscheurd bewustzijn: Hegel las in de neef de stem van een cultuur die door haar eigen waarden heen kijkt, een zelfbewuste onenigheid die helderder is dan de eerlijke kalmte van de filosoof.
Vervolg met lezen
Lees het openingsportret van de neef, de pantomime van de bedelaars en de discussie over het genie; houd bij wie er spreekt, want de filosoof wint niet altijd het debat dat hij lijkt te ensceneren. De dialoog, rond 1761 begonnen als reactie op Palissots komedie De filosofen, die Diderot en zijn vrienden in 1760 belachelijk had gemaakt, werd jarenlang herzien en door de auteur nooit gepubliceerd. Hij verscheen eerst in 1805 in de Duitse vertaling van Goethe, en het eigenhandige handschrift dook pas in 1890 op, zodat zijn geschiedenis zelf een les in clandestien schrijven is.
Diderot weerlegt zijn cynicus niet; hij laat helderheid en laagheid samen spreken, zodat de lezers zelf moeten beslissen wat een eerlijk leven vraagt.
Tijd om zelf na te denken.
- Wat onthult de pantomime van de bedelaars over macht en afhankelijkheid in de samenleving?
- Beantwoordt de filosoof het cynisme van de neef, of laat de dialoog het overeind?
Je selectie en voortgang blijven in deze browser staan.