Γέννηση κοντά στη Μπουχάρα
Ο Ιμπν Σίνα γεννήθηκε στην Αφσάνα, κοντά στη Μπουχάρα, πρωτεύουσα των Σαμανιδών, όπου η οικογένειά του εγκαταστάθηκε σύντομα· ο πατέρας του διοικούσε μια γειτονική περιφέρεια.
Ισλαμική φιλοσοφία · περιπατητική φαλσάφα · περ. 980 – 1037
Αβικέννας
Να διακρίνεις τι είναι ένα πράγμα από το γεγονός ότι υπάρχει.
Μπουχάρα · Χαμαντάν · Ισφαχάν
Βιογραφία
Το νήμα μιας ζωής.
Ο Αβικέννας, Ιμπν Σίνα στα αραβικά, ήταν γιατρός, αξιωματούχος αυλής και φιλόσοφος, γεννημένος κοντά στη Μπουχάρα σε περσόφωνη οικογένεια, που πέρασε τη ζωή του μετακινούμενος ανάμεσα στις ηγεμονικές αυλές της Κεντρικής Ασίας και του Ιράν. Γράφοντας κυρίως στα αραβικά, ανέπλασε τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη σε ένα ενιαίο σύστημα θεμελιωμένο στη διάκριση ουσίας και ύπαρξης και σε ένα Αναγκαίως Υπάρχον, ενώ ο Κανών της Ιατρικής του υπήρξε επί αιώνες βασικό ιατρικό εγχειρίδιο.
Η βασιλική βιβλιοθήκη
Αφού θεράπευσε με επιτυχία τον εμίρη Νουχ ιμπν Μανσούρ, ο νεαρός γιατρός πήρε άδεια να μελετά στη βιβλιοθήκη του σαμανιδικού παλατιού.
Εξορία στο Γκουργκάντζ
Όταν οι Καραχανίδες κατέλαβαν τη Μπουχάρα και τερμάτισαν την εξουσία των Σαμανιδών, έφυγε για το Γκουργκάντζ στο Χουαρέζμ και υπηρέτησε τον ηγεμόνα του.
Βεζίρης στο Χαμαντάν
Στο Χαμαντάν έγινε γιατρός και βεζίρης του Σαμς αλ-Ντάουλα και άρχισε με τους μαθητές του το Βιβλίο της Θεραπείας.
Φυγή στο Ισφαχάν
Ύστερα από μήνες αιχμαλωσίας στο φρούριο του Φαρνταζάν, ξέφυγε από το Χαμαντάν με ρούχα σούφι για την αυλή του Άλα αλ-Ντάουλα στο Ισφαχάν.
Θάνατος στο Χαμαντάν
Αφού αρρώστησε σε μια εκστρατεία του Άλα αλ-Ντάουλα, πέθανε στο Χαμαντάν, όπου ένα σύγχρονο μαυσωλείο τιμά τη μνήμη του.
Κατανοήστε μια ζωή σε βάθος
01Ένας αυτοδίδακτος νέος στη Μπουχάρα
Ο Αμπού Αλί αλ-Χουσέιν ιμπν Σίνα γεννήθηκε στην Αφσάνα κοντά στη Μπουχάρα, κατά την παράδοση το 980, αν και το έτος μπορεί να ήταν νωρίτερο· ο πατέρας του, καταγόμενος από το Μπαλχ, διοικούσε μια περιφέρεια για λογαριασμό των Σαμανιδών εμίρηδων. Στην αυτοβιογραφία που υπαγόρευσε αργότερα στον μαθητή του αλ-Τζουζτζανί, θυμάται ότι έμαθε ως παιδί το Κοράνι και πολλή λογοτεχνία, και έπειτα λογική, γεωμετρία, αστρονομία και ιατρική, ως επί το πλείστον μόνος. Διάβασε σαράντα φορές τα Μετά τα φυσικά του Αριστοτέλη χωρίς να συλλάβει τον σκοπό τους, ώσπου ένα φθηνό αντίτυπο της πραγματείας του αλ-Φαραμπί γι’ αυτά, αγορασμένο στην αγορά των βιβλιοπωλών, του τα άνοιξε. Αφού θεράπευσε τον άρρωστο εμίρη Νουχ ιμπν Μανσούρ, έγινε δεκτός στη βασιλική βιβλιοθήκη και στα δεκαοκτώ του, όπως λέει, κατείχε όλες τις επιστήμες.
02Αυλές, προστάτες και οι κίνδυνοι της βεζιρίας
Όταν οι Τούρκοι Καραχανίδες κατέλαβαν τη Μπουχάρα το 999 και τερμάτισαν την εξουσία των Σαμανιδών, ο Ιμπν Σίνα εγκατέλειψε τη θέση του στη δημοσιονομική διοίκηση και άρχισε μια ζωή περιπλάνησης αναζητώντας προστάτες. Υπηρέτησε τον Χουαρεζμσάχη στο Γκουργκάντζ, μετακόμισε το 1012 στο Τζουρτζάν, όπου τον συνάντησε και τον ακολούθησε ο αλ-Τζουζτζανί και όπου άρχισε τον Κανόνα της Ιατρικής, και στη συνέχεια πέρασε από το Ρέι για να φτάσει στο Χαμαντάν. Εκεί ο Μπουγίδης ηγεμόνας Σαμς αλ-Ντάουλα τον έκανε γιατρό του και δύο φορές βεζίρη του· στασιαστές στρατιώτες ζήτησαν κάποτε τον θάνατό του και αναγκάστηκε να κρυφτεί. Τα βράδια του τα αφιέρωνε στη διδασκαλία: οι μαθητές συγκεντρώνονταν για να διαβάσουν το Βιβλίο της Θεραπείας καθώς το έγραφε.
03Φυλακή, φυγή και τα χρόνια του Ισφαχάν
Μετά τον θάνατο του Σαμς αλ-Ντάουλα το 1021, ο Ιμπν Σίνα απευθύνθηκε κρυφά στον Άλα αλ-Ντάουλα, τον Κακουγίδη ηγεμόνα του Ισφαχάν, και φυλακίστηκε για μερικούς μήνες στο φρούριο του Φαρνταζάν, όπου συνέχισε ωστόσο να γράφει, ανάμεσα σε άλλα, την αλληγορία Χάγι ιμπν Γιακζάν. Γύρω στο 1024 διέφυγε στο Ισφαχάν μεταμφιεσμένος σε σούφι, μαζί με τον αδελφό του, τον αλ-Τζουζτζανί και δύο υπηρέτες. Στην αυλή του Άλα αλ-Ντάουλα πέρασε περίπου τα τελευταία δεκατρία χρόνια της ζωής του: ολοκλήρωσε το Βιβλίο της Θεραπείας και συνέθεσε τη συντομότερη Σωτηρία, μια περσική Φιλοσοφία για τον Άλα αλ-Ντάουλα και τέλος τις Υποδείξεις και Νουθεσίες, κάνοντας παράλληλα αστρονομικές παρατηρήσεις για τον προστάτη του.
04Θάνατος και διπλή υστεροφημία
Ο Ιμπν Σίνα πέθανε το 1037 στο Χαμαντάν, προσβεβλημένος από κολικό ενώ συνόδευε μια εκστρατεία του Άλα αλ-Ντάουλα, και τάφηκε εκεί. Το σύστημά του έγινε το κύριο αντικείμενο συζήτησης στην ισλαμική Ανατολή: η Ασυναρτησία των φιλοσόφων του αλ-Γκαζάλι, που ολοκληρώθηκε το 1095, καταδίκασε τις θέσεις του για την αιωνιότητα του κόσμου, τη γνώση του Θεού για τα επιμέρους και τη σωματική ανάσταση, ενώ μεταγενέστεροι στοχαστές, από τον Σουχραουαρντί ως τον Μούλα Σάντρα, οικοδόμησαν πάνω στο έργο του. Στο Τολέδο, οι λατινικές εκδοχές του Βιβλίου της Θεραπείας και του Κανόνα έδωσαν στους σχολαστικούς τον δικό τους Αβικέννα, που τον διάβασαν προσεκτικά ο Αλβέρτος ο Μέγας, ο Θωμάς Ακινάτης και ο Ντουνς Σκώτος.
Ο Αβικέννας έγινε το σημείο αναφοράς της μεταγενέστερης φιλοσοφίας στην ισλαμική Ανατολή, δεχόμενος την κριτική του αλ-Γκαζάλι και του Αβερρόη και σχολιασμένος από τον Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Ραζί και τον Νασίρ αλ-Ντιν αλ-Τούσι. Στα λατινικά η μεταφυσική και η ψυχολογία του διαμόρφωσαν τον Αλβέρτο τον Μέγα, τον Θωμά Ακινάτη και τον Ντουνς Σκώτο, ενώ ο Κανών διδασκόταν στις ευρωπαϊκές ιατρικές σχολές ως τον δέκατο έβδομο αιώνα.
Πηγές & σημεία αναφοράςΣυνέχεια
Συνδεδεμένοι στοχαστές
- Αναγνώσεις
- Συγγενικά ερωτήματα