Geboorte bij Buchara
Ibn Sina werd geboren in Afshana, bij de Samanidische hoofdstad Buchara, waar zijn familie zich spoedig vestigde; zijn vader bestuurde een naburig district.
Islamitische filosofie · peripatetische falsafa · ca. 980 – 1037
Avicenna
Onderscheiden wat een ding is van het feit dat het bestaat.
Buchara · Hamadan · Isfahan
Biografie
De draad van een leven.
Avicenna, in het Arabisch Ibn Sina, was een arts, hofambtenaar en filosoof, geboren bij Buchara in een Perzischtalige familie, die zijn leven lang van het ene vorstenhof naar het andere trok in Centraal-Azië en Iran. Hij schreef vooral in het Arabisch en goot de filosofie van Aristoteles om tot één systeem, gebouwd op het onderscheid tussen wezen en bestaan en op een noodzakelijk bestaande, terwijl zijn Canon der geneeskunde eeuwenlang een standaardwerk van de geneeskunde bleef.
De koninklijke bibliotheek
Nadat hij de emir Nuh ibn Mansur met succes had behandeld, mocht de jonge arts studeren in de paleisbibliotheek van de Samaniden.
Ballingschap in Gurganj
Toen de Karachaniden Buchara innamen en een einde maakten aan het Samanidische bewind, vertrok hij naar Gurganj in Chorasmië en diende hij de vorst daar.
Vizier in Hamadan
In Hamadan werd hij arts en vizier van Shams al-Dawla en begon hij met zijn leerlingen aan het Boek der genezing.
Vlucht naar Isfahan
Na maanden van gevangenschap in de vesting Fardajan glipte hij in soefikleding weg uit Hamadan naar het hof van Ala al-Dawla in Isfahan.
Dood in Hamadan
Tijdens een veldtocht van Ala al-Dawla ziek geworden, stierf hij in Hamadan, waar een modern mausoleum zijn nagedachtenis eert.
Een leven grondig begrijpen
01Een autodidact in Buchara
Abu Ali al-Husayn ibn Sina werd geboren in Afshana bij Buchara, volgens de overlevering in 980, al kan het jaar vroeger zijn geweest; zijn vader, afkomstig uit Balkh, bestuurde een district voor de Samanidische emirs. In de autobiografie die hij later aan zijn leerling al-Juzjani dicteerde, vertelt hij hoe hij als kind de Koran en veel literatuur leerde, en daarna logica, meetkunde, sterrenkunde en geneeskunde, grotendeels op eigen houtje. Hij las de Metafysica van Aristoteles veertig keer zonder het doel ervan te begrijpen, tot een goedkoop exemplaar van al-Farabi’s verhandeling erover, gekocht op de markt van de boekverkopers, het werk voor hem ontsloot. Nadat hij de zieke emir Nuh ibn Mansur had behandeld, werd hij toegelaten tot de koninklijke bibliotheek, en op zijn achttiende beheerste hij, zegt hij, alle wetenschappen.
02Hoven, beschermheren en de gevaren van het vizieraat
Toen de Turkse Karachaniden in 999 Buchara innamen en een einde maakten aan het Samanidische bewind, verliet Ibn Sina zijn post in de financiële administratie en begon hij een zwervend bestaan op zoek naar beschermheren. Hij diende de Khwarazmshah in Gurganj, trok in 1012 naar Jurjan, waar al-Juzjani zich bij hem voegde en hij aan de Canon der geneeskunde begon, en reisde daarna via Rayy naar Hamadan. Daar maakte de Buyidische vorst Shams al-Dawla hem tot zijn arts en tweemaal tot zijn vizier; muitende troepen eisten ooit zijn dood, en hij moest onderduiken. Zijn avonden wijdde hij aan het onderwijs: leerlingen kwamen samen om het Boek der genezing te lezen terwijl hij het schreef.
03Gevangenschap, vlucht en de jaren in Isfahan
Na de dood van Shams al-Dawla in 1021 benaderde Ibn Sina in het geheim Ala al-Dawla, de Kakuyidische heerser van Isfahan, en werd hij enkele maanden gevangengezet in de vesting Fardajan, waar hij toch bleef schrijven, onder meer de allegorie Hayy ibn Yaqzan. Rond 1024 vluchtte hij, vermomd als soefi, naar Isfahan, met zijn broer, al-Juzjani en twee dienaren. Aan het hof van Ala al-Dawla bracht hij ongeveer zijn laatste dertien jaar door: hij voltooide het Boek der genezing en schreef de kortere Redding, een Perzische Filosofie voor Ala al-Dawla en ten slotte de Aanwijzingen en vermaningen, terwijl hij voor zijn beschermheer ook astronomische waarnemingen deed.
04Dood en een dubbele nalatenschap
Ibn Sina stierf in 1037 in Hamadan, getroffen door koliek terwijl hij een veldtocht van Ala al-Dawla vergezelde, en werd daar begraven. Zijn systeem werd het belangrijkste onderwerp van debat in het islamitische Oosten: al-Ghazali’s Incoherentie van de filosofen, voltooid in 1095, veroordeelde zijn stellingen over de eeuwigheid van de wereld, Gods kennis van het particuliere en de lichamelijke opstanding, terwijl latere denkers van Suhrawardi tot Mulla Sadra op zijn werk voortbouwden. In Toledo gaven Latijnse versies van het Boek der genezing en de Canon de scholastici hun Avicenna, nauwkeurig gelezen door Albertus Magnus, Thomas van Aquino en Duns Scotus.
Avicenna werd het referentiepunt van de latere filosofie in het islamitische Oosten, bekritiseerd door al-Ghazali en Averroës en becommentarieerd door Fakhr al-Din al-Razi en Nasir al-Din al-Tusi. In het Latijn vormden zijn metafysica en psychologie Albertus Magnus, Thomas van Aquino en Duns Scotus, en de Canon werd tot in de zeventiende eeuw aan Europese medische faculteiten onderwezen.
Bronnen & referentiepuntenGa door
Verbonden denkers
- Lectuur
- Verwante vragen