Narodziny w pobliżu Buchary
Ibn Sina urodził się w Afszanie, w pobliżu samanidzkiej stolicy Buchary, gdzie jego rodzina wkrótce się osiedliła; ojciec zarządzał pobliskim okręgiem.
Filozofia islamska · perypatetycka falsafa · ok. 980 – 1037
Awicenna
Odróżniać to, czym rzecz jest, od faktu, że istnieje.
Buchara · Hamadan · Isfahan
Biografia
Nić życia.
Awicenna, po arabsku Ibn Sina, był lekarzem, urzędnikiem dworskim i filozofem urodzonym pod Bucharą w rodzinie mówiącej po persku, który całe życie przenosił się między książęcymi dworami Azji Środkowej i Iranu. Pisząc głównie po arabsku, przekształcił filozofię Arystotelesa w jeden system oparty na rozróżnieniu istoty i istnienia oraz na Bycie koniecznym, a jego Kanon medycyny przez stulecia pozostawał podstawowym podręcznikiem medycyny.
Biblioteka królewska
Po udanym leczeniu emira Nuha ibn Mansura młody lekarz otrzymał pozwolenie na studia w pałacowej bibliotece Samanidów.
Wygnanie w Gurgandżu
Gdy Karachanidzi zajęli Bucharę i położyli kres władzy Samanidów, wyjechał do Gurgandżu w Chorezmie i służył tamtejszemu władcy.
Wezyr w Hamadanie
W Hamadanie został lekarzem i wezyrem Szams ad-Dawli i wraz z uczniami rozpoczął Księgę uzdrowienia.
Ucieczka do Isfahanu
Po miesiącach niewoli w twierdzy Fardadżan wymknął się z Hamadanu w stroju sufiego na dwór Ala ad-Dawli w Isfahanie.
Śmierć w Hamadanie
Zachorowawszy podczas wyprawy Ala ad-Dawli, zmarł w Hamadanie, gdzie współczesne mauzoleum czci jego pamięć.
Poznaj życie autora
01Młody samouk w Bucharze
Abu Ali al-Husajn ibn Sina urodził się w Afszanie pod Bucharą, według tradycji w 980 roku, choć mogło to nastąpić wcześniej; jego ojciec, pochodzący z Balchu, zarządzał okręgiem w imieniu samanidzkich emirów. W autobiografii podyktowanej później uczniowi al-Dżuzdżaniemu wspomina, że jako dziecko przyswoił sobie Koran i wiele literatury, a potem logikę, geometrię, astronomię i medycynę, w dużej mierze sam. Czterdzieści razy przeczytał Metafizykę Arystotelesa, nie pojmując jej celu, dopóki tani egzemplarz rozprawy al-Farabiego o tym dziele, kupiony na targu księgarzy, nie otworzył mu do niej drogi. Po wyleczeniu chorego emira Nuha ibn Mansura został dopuszczony do biblioteki królewskiej i, jak twierdzi, w wieku osiemnastu lat opanował już wszystkie nauki.
02Dwory, mecenasi i niebezpieczeństwa wezyratu
Gdy tureccy Karachanidzi zajęli w 999 roku Bucharę i położyli kres władzy Samanidów, Ibn Sina porzucił stanowisko w administracji skarbowej i rozpoczął wędrowne życie w poszukiwaniu mecenasów. Służył chorezmszachowi w Gurgandżu, w 1012 roku przeniósł się do Dżurdżanu, gdzie dołączył do niego al-Dżuzdżani i gdzie rozpoczął Kanon medycyny, a następnie przez Rej dotarł do Hamadanu. Tam bujidzki władca Szams ad-Dawla uczynił go swoim lekarzem i dwukrotnie wezyrem; zbuntowane wojska zażądały kiedyś jego śmierci i musiał się ukrywać. Wieczory poświęcał nauczaniu: uczniowie zbierali się, by czytać Księgę uzdrowienia w miarę, jak ją pisał.
03Więzienie, ucieczka i lata w Isfahanie
Po śmierci Szams ad-Dawli w 1021 roku Ibn Sina potajemnie zwrócił się do Ala ad-Dawli, kakujidzkiego władcy Isfahanu, i został na kilka miesięcy uwięziony w twierdzy Fardadżan, gdzie mimo to pisał dalej, między innymi alegorię Hajj ibn Jakzan. Około 1024 roku zbiegł do Isfahanu przebrany za sufiego, wraz z bratem, al-Dżuzdżanim i dwoma sługami. Na dworze Ala ad-Dawli spędził mniej więcej ostatnie trzynaście lat życia: ukończył Księgę uzdrowienia, napisał krótsze Ocalenie, perską Filozofię dla Ala ad-Dawli, a wreszcie Wskazówki i przestrogi, prowadząc też dla swego mecenasa obserwacje astronomiczne.
04Śmierć i podwójne dziedzictwo
Ibn Sina zmarł w 1037 roku w Hamadanie, dotknięty kolką podczas wyprawy wojennej Ala ad-Dawli, i tam został pochowany. Jego system stał się głównym przedmiotem sporu na islamskim Wschodzie: Niespójność filozofów al-Ghazalego, ukończona w 1095 roku, potępiła jego tezy o wieczności świata, Bożej wiedzy o tym, co jednostkowe, i cielesnym zmartwychwstaniu, podczas gdy późniejsi myśliciele, od Suhrawardiego po Mullę Sadrę, rozwijali jego dzieło. W Toledo łacińskie przekłady Księgi uzdrowienia i Kanonu dały scholastykom ich Awicennę, uważnie czytanego przez Alberta Wielkiego, Tomasza z Akwinu i Dunsa Szkota.
Awicenna stał się punktem odniesienia dla późniejszej filozofii na islamskim Wschodzie, krytykowany przez al-Ghazalego i Awerroesa, komentowany przez Fachr ad-Dina ar-Raziego i Nasira ad-Dina at-Tusiego. W przekładzie łacińskim jego metafizyka i psychologia ukształtowały Alberta Wielkiego, Tomasza z Akwinu i Dunsa Szkota, a Kanonu nauczano na europejskich wydziałach medycyny aż do XVII wieku.
Źródła i punkty odniesieniaDalej
Powiązane postacie
- Lektury
- Pokrewne pytania