Να συγκεντρωθεί η γνώση ώστε να αλλάξει ο κοινός τρόπος σκέψης.
Η ευαισθησία θεωρείται γενική ιδιότητα της ύλης, αδρανής στην πέτρα και ενεργή στο ζώο· η σκέψη αναδύεται τότε από την οργανωμένη ζωντανή ύλη, χωρίς να χρειάζεται καμία άυλη ψυχή για να εξηγηθεί.
Στη συζήτηση που ανοίγει Το όνειρο του ντ’ Αλαμπέρ, ένα μαρμάρινο άγαλμα αλεσμένο σε σκόνη, ανακατεμένο με χούμο και φαγωμένο με τη μορφή φυτών γίνεται, κατ’ αρχήν, ευαίσθητη σάρκα.
Η Εγκυκλοπαίδεια παρουσιάζει τη γνώση ως συνεκτικό όλον, όπου τα λήμματα παραπέμπουν τον αναγνώστη το ένα στο άλλο· οι συνδέσεις αυτές φανερώνουν απρόσμενες σχέσεις και μπορούν να ανατρέψουν αθόρυβα προλήψεις στις οποίες κανείς δεν τολμούσε να επιτεθεί ανοιχτά.
Ένα ευλαβικό λήμμα για ένα θρησκευτικό θέμα μπορεί να στείλει τον αναγνώστη, μέσω μιας παραπομπής, σε ένα άλλο λήμμα που το υπονομεύει.
Το Συμπλήρωμα στο ταξίδι του Μπουγκενβίλ αντιπαραθέτει τον κώδικα της φύσης, τον αστικό κώδικα και τον θρησκευτικό κώδικα· η αθλιότητα και η υποκρισία αυξάνονται όταν οι νόμοι απαγορεύουν ό,τι επιτρέπει η φύση και αντιφάσκουν μεταξύ τους.
Ο Ορού, ένας Ταϊτινός, ρωτά τον ιερέα ενός πλοίου γιατί ένας όρκος αγνότητας να απαγορεύει ό,τι δεν βλάπτει κανέναν και δίνει ζωή.
Ο μεγάλος ηθοποιός δεν νιώθει αυτό που υποδύεται: η ψύχραιμη κρίση και η προσεκτική παρατήρηση του επιτρέπουν να αναπαράγει, βράδυ με το βράδυ, σημάδια συγκίνησης που αγγίζουν το κοινό πιο σίγουρα από αληθινά δάκρυα.
Ένας ηθοποιός και η γυναίκα του, που απεχθάνονταν ο ένας τον άλλον, έπαιξαν μια σκηνή ερωτευμένων του Μολιέρου ανταλλάσσοντας χαμηλόφωνα βρισιές, και το κοινό χειροκρότησε.