Narodziny w Wiedniu
Urodził się 26 kwietnia w jednej z najbogatszych rodzin przemysłowców monarchii Habsburgów.
Logika i język · filozofia analityczna · 1889–1951
Ludwig Wittgenstein
Wskazać musze drogę wyjścia z butelki.
Wiedeń · Cambridge · Skjolden
Biografia
Nić życia.
Ludwig Wittgenstein był urodzonym w Austrii filozofem, z wykształcenia inżynierem i przez wiele lat wykładowcą w Cambridge, którego twórczość dotyczy relacji między językiem, logiką i światem. Jego Traktat szukał granic tego, co można sensownie powiedzieć; późniejsze pisma, wydane po jego śmierci, ujmują znaczenie jako użycie w ramach wspólnych praktyk, a filozofię jako cierpliwe rozjaśnianie nieporozumień pojęciowych.
Cambridge i Russell
Studiował logikę u Bertranda Russella, a następnie wycofał się do Norwegii, by pracować w samotności.
Wojna i Traktat
Służył w armii austro-węgierskiej i ukończył Traktat na krótko przed dostaniem się do niewoli we Włoszech.
Wiejski nauczyciel
Uczył w szkołach powszechnych Dolnej Austrii i ułożył dla swoich uczniów słownik ortograficzny.
Powrót do Cambridge
Powrócił do filozofii, od 1939 roku kierował katedrą i nieustannie przepracowywał materiał Dociekań.
Ostatnie notatki
Napisał notatki wydane później jako O pewności i zmarł w Cambridge 29 kwietnia 1951 roku.
Poznaj życie autora
01Wiedeń, inżynieria i logika
Ludwig Wittgenstein urodził się w Wiedniu w 1889 roku jako najmłodsze dziecko przemysłowca stalowego Karla Wittgensteina, w zamożnej rodzinie, która znajdowała się w samym sercu życia muzycznego miasta. Studiował inżynierię w Berlinie, a od 1908 roku prowadził badania aeronautyczne w Manchesterze, gdzie pytania o podstawy matematyki zaprowadziły go do prac Gottloba Fregego i Bertranda Russella. Za radą Fregego wyjechał w 1911 roku do Cambridge, by studiować u Russella, który szybko zaczął widzieć w nim raczej współpracownika niż ucznia. W 1913 roku wycofał się do Skjolden w Norwegii, by samotnie pracować nad logiką; ten wzorzec odosobnienia powraca przez całe jego życie.
02Wojna, Traktat i lata z dala od filozofii
Gdy w 1914 roku wybuchła wojna, zgłosił się na ochotnika do armii austro-węgierskiej, służył na froncie wschodnim, a później włoskim i został odznaczony za odwagę, zapełniając przy tym zeszyty pracą nad logiką. Ukończył Traktat w 1918 roku, a w listopadzie tego roku dostał się do niewoli we Włoszech. Po powrocie do Wiednia w 1919 roku zrzekł się swojej części rodzinnej fortuny, wykształcił się na nauczyciela i w latach 1920–1926 uczył w wiejskich szkołach Dolnej Austrii; Traktat ukazał się w 1921 roku dzięki pomocy Russella. Następnie pracował jako ogrodnik w klasztorze i wraz z architektem Paulem Engelmannem zaprojektował w Wiedniu dom dla swojej siostry Margarethe. Rozmowy z Frankiem Ramseyem i członkami Koła Wiedeńskiego przygotowały jego powrót do filozofii.
03Cambridge i nowy sposób filozofowania
Wittgenstein wrócił do Cambridge w 1929 roku, przedstawił Traktat jako rozprawę doktorską i zaczął zapełniać rękopisy, które stopniowo rozbierały jego wcześniejsze ujęcie formy logicznej. Niebieski i brązowy zeszyt, dyktowane studentom w latach 1933–1935, wprowadziły gry językowe. Po aneksji Austrii w 1938 roku wystąpił o obywatelstwo brytyjskie, które uzyskał w 1939 roku, w tym samym roku, w którym objął po G. E. Moorze katedrę filozofii. W czasie drugiej wojny światowej pracował jako salowy w londyńskim Guy’s Hospital, a następnie w medycznej jednostce badawczej w Newcastle. Jego intensywne, niekonwencjonalne nauczanie ukształtowało pokolenie studentów, choć niemal niczego nie publikował.
04Ostatnie lata i dzieła pośmiertne
W 1947 roku zrezygnował z katedry, by pisać, i długo mieszkał na irlandzkiej wsi, zwłaszcza na wybrzeżu Connemary, a potem w Dublinie. Po wizycie u Normana Malcolma w Stanach Zjednoczonych w 1949 roku zdiagnozowano u niego raka prostaty. Ostatnie miesiące spędził w Cambridge, w domu swojego lekarza Edwarda Bevana, gdzie zmarł 29 kwietnia 1951 roku; jego przekazane ostatnie słowa brzmiały: „Powiedzcie im, że miałem wspaniałe życie”. Niemal wszystko inne, co dziś czyta się pod jego nazwiskiem, zostało wydane z rękopisów i maszynopisów przez wykonawców jego testamentu literackiego, Rusha Rheesa, G. E. M. Anscombe i G. H. von Wrighta, toteż decyzje edytorskie należą do każdej interpretacji jego późnej myśli.
Jego dwa bardzo różne zespoły pism wpłynęły na Koło Wiedeńskie, filozofię języka potocznego, filozofię umysłu oraz spory o reguły, pewność i sceptycyzm. Interpretatorzy wciąż się spierają, jak daleko późne pisma zrywają z Traktatem i jak czytać teksty, których nigdy nie przygotował do druku.
Źródła i punkty odniesienia