Dociekania filozoficzne
Dociekania otwiera opis Augustyna, jak dziecko uczy się słów; Wittgenstein wykorzystuje go, by zakwestionować pogląd, że każde słowo nazywa jakiś przedmiot. Za pomocą gier językowych, podobieństw rodzinnych oraz uwag o postępowaniu według reguły i o języku prywatnym dowodzi, że znaczenie jest w wielu przypadkach użyciem w ramach wspólnych praktyk, a problemy filozoficzne powstają, gdy język zostaje wyrwany z pracy, którą zwykle wykonuje.
Zrozumieć tekst
Wittgenstein pracował nad książką od 1936 roku i opatrzył przedmowę datą: styczeń 1945, lecz wycofał ją z druku i zgodził się na jej wydanie dopiero po swojej śmierci. Ukazała się w 1953 roku pod redakcją G. E. M. Anscombe i Rusha Rheesa, z angielskim przekładem Anscombe naprzeciw tekstu niemieckiego. Redaktorzy wydrukowali późniejszy maszynopis jako „Część II”; poprawione wydanie z 2009 roku, przygotowane przez P. M. S. Hackera i Joachima Schultego, nazywa go Filozofią psychologii – fragmentem.
Najważniejsze myśli
- 01
Gry językowe
Słowa rozumie się w ramach czynności takich jak wydawanie rozkazów, opisywanie, relacjonowanie, zgadywanie czy żartowanie; żadna pojedyncza funkcja nie określa języka jako całości.
- 02
Postępowanie według reguły
Postępowanie według reguły jest praktyką podtrzymywaną przez tresurę i zgodność reakcji, a nie wewnętrzną interpretacją, która z góry przesądza o każdym przyszłym kroku.
- 03
Język prywatny
Język, którego słowa odnosiłyby się wyłącznie do wewnętrznych doznań jednego mówiącego, nie miałby żadnego kryterium poprawnego użycia: poprawne byłoby wszystko, co za poprawne by się wydawało.
Zgłębiaj idee
Znaczenie i użycie
Sprawdź gry językowe, podobieństwa rodzinne i uwagi o regułach na przykładach zaczerpniętych z codziennej mowy.
Umiejscowienie tekstu
Wittgenstein pracował nad książką od 1936 roku i opatrzył przedmowę datą: styczeń 1945, lecz wycofał ją z druku i zgodził się na jej wydanie dopiero po swojej śmierci. Ukazała się w 1953 roku pod redakcją G. E. M. Anscombe i Rusha Rheesa, z angielskim przekładem Anscombe naprzeciw tekstu niemieckiego. Redaktorzy wydrukowali późniejszy maszynopis jako „Część II”; poprawione wydanie z 2009 roku, przygotowane przez P. M. S. Hackera i Joachima Schultego, nazywa go Filozofią psychologii – fragmentem. Dociekania otwiera opis Augustyna, jak dziecko uczy się słów; Wittgenstein wykorzystuje go, by zakwestionować pogląd, że każde słowo nazywa jakiś przedmiot. Za pomocą gier językowych, podobieństw rodzinnych oraz uwag o postępowaniu według reguły i o języku prywatnym dowodzi, że znaczenie jest w wielu przypadkach użyciem w ramach wspólnych praktyk, a problemy filozoficzne powstają, gdy język zostaje wyrwany z pracy, którą zwykle wykonuje.
Podążanie za argumentami
Gry językowe: Słowa rozumie się w ramach czynności takich jak wydawanie rozkazów, opisywanie, relacjonowanie, zgadywanie czy żartowanie; żadna pojedyncza funkcja nie określa języka jako całości. Postępowanie według reguły: Postępowanie według reguły jest praktyką podtrzymywaną przez tresurę i zgodność reakcji, a nie wewnętrzną interpretacją, która z góry przesądza o każdym przyszłym kroku. Język prywatny: Język, którego słowa odnosiłyby się wyłącznie do wewnętrznych doznań jednego mówiącego, nie miałby żadnego kryterium poprawnego użycia: poprawne byłoby wszystko, co za poprawne by się wydawało.
Kontynuuj czytanie
Przeczytaj powoli §§ 1–43, następnie uwagi o regułach od § 185 do § 242 i o doznaniach od § 243; sprawdzaj każdą uwagę na własnym przykładzie, zamiast wyciągać z niej tezy. Wittgenstein pracował nad książką od 1936 roku i opatrzył przedmowę datą: styczeń 1945, lecz wycofał ją z druku i zgodził się na jej wydanie dopiero po swojej śmierci. Ukazała się w 1953 roku pod redakcją G. E. M. Anscombe i Rusha Rheesa, z angielskim przekładem Anscombe naprzeciw tekstu niemieckiego. Redaktorzy wydrukowali późniejszy maszynopis jako „Część II”; poprawione wydanie z 2009 roku, przygotowane przez P. M. S. Hackera i Joachima Schultego, nazywa go Filozofią psychologii – fragmentem.
Pytania towarzyszące lekturze
- W jakiej grze językowej badane przez ciebie słowo wykonuje swoją pracę?
- Co sprawia, że dany sposób kontynuowania ciągu liczb jest poprawny, jeśli nie wewnętrzna interpretacja?
Wiele zagadek filozoficznych się rozwiewa, gdy opisujemy, jak słowa są faktycznie używane, zamiast szukać ukrytych istot.
Jak czytać
Przeczytaj powoli §§ 1–43, następnie uwagi o regułach od § 185 do § 242 i o doznaniach od § 243; sprawdzaj każdą uwagę na własnym przykładzie, zamiast wyciągać z niej tezy.
Wydania i źródła
Streszczenia i najważniejsze myśli są oryginalnymi interpretacjami redakcyjnymi. Towarzyszą lekturze i nie zastępują wydania tekstu. Metoda redakcyjna ↗