Γέννηση στο Τσόου
Η παράδοση τοποθετεί τη γέννηση του Μενγκ Κε γύρω στο 372 π.Χ. στο Τσόου, ένα μικρό κράτος δίπλα στο Λου.
Κομφουκιανή παράδοση · περ. 372 – περ. 289 π.Χ.
Μένκιος
Να καλλιεργείς τα φύτρα της καλοσύνης που κάθε καρδιά ήδη κρατά.
Κράτος Τσόου · αρχαία Κίνα
Βιογραφία
Το νήμα μιας ζωής.
Ο Μένκιος, κατά κόσμον Μενγκ Κε, γεννημένος στο μικρό κράτος Τσόου, ήταν μετά τον ίδιο τον Κομφούκιο ο πιο επιδραστικός κομφουκιανός στοχαστής της περιόδου των Εμπόλεμων Βασιλείων. Ταξιδεύοντας από αυλή σε αυλή με τους μαθητές του, υποστήριξε ότι η ανθρώπινη φύση είναι καλή, επειδή κάθε καρδιά κρατά φύτρα συμπόνιας, ντροπής, σεβασμού και ηθικής κρίσης, και ότι οι ηγεμόνες που εξασφαλίζουν τον βιοπορισμό του λαού τους και καλλιεργούν την αρετή του κερδίζουν την εντολή του Ουρανού.
Στην αυλή του Λιάνγκ
Γύρω στο 320 π.Χ. ο Μένκιος επισκέπτεται τον βασιλιά Χούι του Λιάνγκ, ο οποίος ρωτά τι θα ωφελήσει το κράτος του· το βιβλίο αρχίζει με την απάντηση.
Το Τσι καταλαμβάνει το Γιαν
Όταν το Τσι καταλαμβάνει το Γιαν το 314 π.Χ., ο Μένκιος προτρέπει τον βασιλιά Σιουάν να σεβαστεί τη θέληση του λαού του· εγκαταλείπει το Τσι μετά την εξέγερση του λαού του Γιαν.
Θάνατος
Η παράδοση τοποθετεί τον θάνατο του Μένκιου γύρω στο 289 π.Χ.· μαθητές όπως ο Ουάν Τζανγκ και ο Γκονγκσούν Τσόου διασώζουν τις συνομιλίες του.
Τα Τέσσερα Βιβλία
Το 1190 ο Τζου Σι τυπώνει μαζί τα σχόλιά του στα Τέσσερα Βιβλία, ανάμεσά τους και στον Μένκιο.
Ένας συντομευμένος Μένκιος
Το 1394 ο πρώτος αυτοκράτορας Μινγκ διατάζει να γίνει μια έκδοση χωρίς τα χωρία που θέτουν τον λαό πάνω από τον ηγεμόνα.
Κατανοήστε μια ζωή σε βάθος
01Ο Μενγκ Κε από το Τσόου
Ο Μενγκ Κε, που αργότερα τιμήθηκε ως Δάσκαλος Μενγκ (Μένγκτσι) και εκλατινίστηκε σε Mencius από τους Ιησουίτες ιεραποστόλους, γεννήθηκε γύρω στο 372 π.Χ. στο Τσόου, ένα μικρό κράτος δίπλα στο Λου, την πατρίδα του Κομφούκιου, περίπου έναν αιώνα μετά τον θάνατο του τελευταίου. Τα Αρχεία του Ιστορικού του Σίμα Τσιέν αναφέρουν ότι μαθήτευσε σε μαθητές του Τζισί, εγγονού του Κομφούκιου. Η μεταγενέστερη παράδοση, κυρίως οι Βιογραφίες υποδειγματικών γυναικών του Λιου Σιάνγκ, αποδίδει στη μητέρα του τρεις μετακομίσεις, από δίπλα σε ένα νεκροταφείο σε μια αγορά και έπειτα δίπλα σε ένα σχολείο, καθώς και το ότι έκοψε το ύφασμα στον αργαλειό της για να του δείξει τι σήμαινε να εγκαταλείψει τις σπουδές του. Οι ιστορίες αυτές είναι ηθικά παραδείγματα και όχι καταγραφές, αλλά έκαναν τον Μένκιο πρότυπο παιδείας.
02Σύμβουλος βασιλιάδων σε εποχή πολέμου
Όπως ο Κομφούκιος, ο Μένκιος ταξίδεψε με τους μαθητές του αναζητώντας έναν ηγεμόνα που θα ασκούσε ανθρώπινη διακυβέρνηση. Το βιβλίο καταγράφει τις ακροάσεις του στον βασιλιά Χούι του Λιάνγκ και στον γιο του, τον βασιλιά Σιάνγκ, στον βασιλιά Σιουάν του Τσι και στον δούκα Γουέν του μικρού κράτους Τενγκ. Στο Τσι είχε τιμητικό βαθμό υπουργού, αλλά αρνιόταν να τον καλούν σαν υπηρέτη, επιμένοντας ότι ένας άξιος σύμβουλος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δάσκαλος. Όταν το Τσι κατέλαβε το κράτος Γιαν το 314 π.Χ., παρότρυνε τον βασιλιά να το προσαρτήσει μόνο αν ο λαός του δεχόταν με χαρά την κατάκτηση· η κατοχή προκάλεσε εξέγερση και λίγο αργότερα εγκατέλειψε το Τσι. Οι ηγεμόνες τον άκουγαν ευγενικά, αλλά προτιμούσαν τις συμμαχίες, τους στρατούς και τις διοικητικές μεταρρυθμίσεις.
03Αντιπαραθέσεις με αντίπαλες σχολές
Ο Μένκιος έβλεπε τον εαυτό του ως υπερασπιστή της οδού του Κομφούκιου απέναντι σε διδασκαλίες που, όπως έλεγε, είχαν γεμίσει τον κόσμο: τη μέριμνα για τον εαυτό του Γιανγκ Τζου, που δεν θα ξερίζωνε ούτε μία τρίχα για να ωφελήσει τον κόσμο, και την αμερόληπτη φροντίδα του Μόζι. «Το καθένας-για-τον-εαυτό του Γιανγκ αρνείται τον ηγεμόνα· η αμερόληπτη φροντίδα του Μο αρνείται τον πατέρα», δήλωνε. Αντιπαρατέθηκε επίσης με τον αγροτιστή Σιου Σινγκ, που ήθελε οι ηγεμόνες να οργώνουν δίπλα στον λαό τους, και πάνω απ’ όλα με τον Γκαότσι, για τον οποίο η ανθρώπινη φύση ήταν ουδέτερη πρώτη ύλη. Όταν τον ρώτησαν αν αγαπούσε τις αντιπαραθέσεις, απάντησε ότι δεν είχε άλλη επιλογή.
04Ένα βιβλίο που έγινε κλασικό
Λέγεται ότι ο Μένκιος πέθανε γύρω στο 289 π.Χ., και το βιβλίο που φέρει το όνομά του ολοκληρώθηκε πιθανότατα από τους μαθητές του. Ο Τζάο Τσι έγραψε το αρχαιότερο σωζόμενο σχόλιό του, όμως επί αιώνες το έργο κατατασσόταν στα συγγράμματα των δασκάλων και όχι στα κλασικά. Ο Χαν Γιου (768–824) ανακήρυξε τον Μένκιο τελευταίο γνήσιο μεταδότη της Οδού των σοφών, και οι λόγιοι της εποχής Σονγκ τον ανύψωσαν ακόμη περισσότερο: ο Τζου Σι έκανε το βιβλίο του Μένκιου ένα από τα Τέσσερα Βιβλία, και το 1330 η αυλή των Γιουάν του απένειμε τον τίτλο του Δεύτερου Σοφού. Η υπεράσπιση του λαού από αυτόν μπορούσε ακόμη να προσβάλει: το 1394 ο πρώτος αυτοκράτορας Μινγκ διέταξε να γίνει μια συντομευμένη έκδοση χωρίς τα χωρία που περιορίζουν την εξουσία του ηγεμόνα.
Επί μακρόν κατατασσόμενο στα έργα των δασκάλων και όχι στα κλασικά, το βιβλίο του Μένκιου το υπερασπίστηκαν ο Χαν Γιου και οι νεοκομφουκιανοί της εποχής Σονγκ, ο Τζου Σι το συμπεριέλαβε στα Τέσσερα Βιβλία και οι υποψήφιοι των εξετάσεων το αποστήθιζαν επί έξι αιώνες· ο ίδιος ο Μένκιος τιμήθηκε ως ο Δεύτερος Σοφός. Ο Ουάνγκ Γιανγκμίνγκ στηρίχθηκε στην έμφυτη γνώση του, ο Ντάι Τζεν τον ξαναδιάβασε σε αντιπαράθεση με τον Τζου Σι, και οι σύγχρονες συζητήσεις για την ηθική ψυχολογία, την ηθική της αρετής και την αντίσταση στην τυραννία επιστρέφουν ακόμη στα επιχειρήματά του.
Πηγές & σημεία αναφοράςΣυνέχεια
Συνδεδεμένοι στοχαστές
- Αναγνώσεις
- Πρόσληψη
- Συγγενικά ερωτήματα