Narodziny w Zou
Tradycja umieszcza narodziny Meng Ke około 372 p.n.e. w Zou, małym państwie sąsiadującym z Lu.
Tradycja konfucjańska · ok. 372 – ok. 289 p.n.e.
Mencjusz
Pielęgnuj zalążki dobra, które każde serce już nosi.
Państwo Zou · starożytne Chiny
Biografia
Nić życia.
Mencjusz, właściwie Meng Ke, urodzony w małym państwie Zou, był po samym Konfucjuszu najbardziej wpływowym myślicielem konfucjańskim okresu Walczących Królestw. Podróżując z uczniami od dworu do dworu, dowodził, że natura ludzka jest dobra, ponieważ każde serce nosi zalążki współczucia, wstydu, ustępliwości i osądu moralnego, a władcy, którzy zapewniają ludowi utrzymanie i kształtują jego cnotę, zyskują mandat Niebios.
Na dworze w Liang
Około 320 p.n.e. Mencjusz odwiedza króla Hui z Liang, który pyta, co przyniesie korzyść jego państwu; księga otwiera się jego odpowiedzią.
Qi zajmuje Yan
Gdy Qi zajmuje Yan w 314 p.n.e., Mencjusz wzywa króla Xuana, by zważał na wolę tamtejszego ludu; opuszcza Qi po powstaniu ludu Yan.
Śmierć
Tradycja datuje śmierć Mencjusza na około 289 p.n.e.; uczniowie tacy jak Wan Zhang i Gongsun Chou przechowują jego rozmowy.
Cztery Księgi
W 1190 roku Zhu Xi drukuje razem swoje komentarze do Czterech Ksiąg, wśród nich do Mencjusza.
Okrojony Mencjusz
W 1394 roku pierwszy cesarz Ming każe przygotować wydanie bez fragmentów stawiających lud ponad władcą.
Poznaj życie autora
01Meng Ke z Zou
Meng Ke, później czczony jako Mistrz Meng (Mengzi) i zlatynizowany przez misjonarzy jezuickich jako Mencius, urodził się około 372 p.n.e. w Zou, małym państwie sąsiadującym z Lu, ojczyzną Konfucjusza, mniej więcej sto lat po jego śmierci. Zapiski historyka Sima Qiana podają, że uczył się u uczniów Zisi, wnuka Konfucjusza. Późniejsza tradycja, zwłaszcza Żywoty wzorowych kobiet Liu Xianga, przypisuje jego matce trzykrotną przeprowadzkę, spod cmentarza na targ, a potem w sąsiedztwo szkoły, oraz przecięcie tkaniny na krośnie, by pokazać mu, co znaczy porzucenie nauki. Opowieści te są moralnymi przykładami, a nie zapisami faktów, ale uczyniły Mencjusza wzorem wychowania.
02Doradca królów w czasach wojny
Podobnie jak Konfucjusz, Mencjusz podróżował z uczniami w poszukiwaniu władcy, który rządziłby humanitarnie. Księga zapisuje jego audiencje u króla Hui z Liang i jego syna, króla Xianga, u króla Xuana z Qi oraz u księcia Wena z małego państwa Teng. W Qi piastował honorową godność ministra, ale odmawiał stawiania się na wezwanie jak sługa, żądając, by godnego doradcę traktowano jak nauczyciela. Gdy w 314 p.n.e. Qi zajęło państwo Yan, nalegał, by król przyłączył je tylko wtedy, gdy lud przyjmie podbój z radością; okupacja wywołała powstanie i wkrótce potem opuścił Qi. Władcy słuchali go uprzejmie, ale woleli sojusze, armie i reformy administracyjne.
03Spory z rywalizującymi szkołami
Mencjusz widział w sobie obrońcę drogi Konfucjusza przed naukami, które według niego wypełniały świat: troską o siebie Yang Zhu, który nie wyrwałby nawet jednego włosa, by przynieść światu korzyść, oraz bezstronną troską Moziego. „Każdy-dla-siebie Yanga przekreśla władcę; bezstronna troska Mo przekreśla ojca” – oświadczył. Spierał się też z agrarystą Xu Xingiem, który chciał, by władcy orali obok swojego ludu, a przede wszystkim z Gaozim, dla którego natura ludzka była neutralnym surowcem. Zapytany, czy lubi spory, odpowiedział, że nie ma wyboru.
04Księga, która stała się klasyczna
Mencjusz zmarł podobno około 289 p.n.e., a księgę noszącą jego imię ukończyli zapewne jego uczniowie. Zhao Qi napisał najstarszy zachowany komentarz do niej, ale przez stulecia dzieło zaliczano do pism mistrzów, a nie do klasyki. Han Yu (768–824) uznał Mencjusza za ostatniego prawdziwego przekaziciela Drogi mędrców, a uczeni epoki Song wynieśli go jeszcze wyżej: Zhu Xi włączył księgę Mencjusza do Czterech Ksiąg, a w 1330 roku dwór Yuan nadał mu tytuł Drugiego Mędrca. Jego obrona ludu wciąż mogła razić: w 1394 roku pierwszy cesarz Ming kazał sporządzić okrojone wydanie bez fragmentów ograniczających władzę panującego.
Długo zaliczana do pism mistrzów, a nie do klasyki, księga Mencjusza znalazła obrońców w Han Yu i neokonfucjanistach epoki Song, została włączona przez Zhu Xi do Czterech Ksiąg i przez sześć stuleci była uczona na pamięć przez kandydatów do egzaminów; samego Mencjusza czczono jako Drugiego Mędrca. Wang Yangming oparł się na jego wrodzonej wiedzy, Dai Zhen odczytał go na nowo przeciw Zhu Xi, a współczesne debaty o psychologii moralnej, etyce cnót i oporze wobec tyranii wciąż wracają do jego argumentów.
Źródła i punkty odniesieniaDalej
Powiązane postacie
- Lektury
- Recepcja
- Pokrewne pytania