Contracttheorie · mechanistische filosofie · 1588–1679

Thomas Hobbes

Vrede wordt niet door de natuur gegeven: ze moet door een verbond worden opgebouwd.

Malmesbury · Parijs · Chatsworth
Filosofie

Ideeën die je perspectief veranderen.

01

Natuurtoestand

Zonder een gemeenschappelijke macht die hen in ontzag houdt, leven gelijke en elkaar vrezende mensen in een toestand van oorlog van ieder tegen ieder: geen voortdurend gevecht, maar een bekende bereidheid tot vechten die geen ruimte laat voor nijverheid, cultuur of vertrouwen.

Een situatie om over na te denken

Een reiziger die zich bewapent en een huisvader die zijn kisten op slot doet, tonen met hun daden wat ze van anderen verwachten, zelfs waar er wetten zijn.

02

Natuurwetten

De rede ontdekt algemene regels die verbieden te doen wat het eigen leven vernietigt: vrede zoeken waar die te verkrijgen is, afstand doen van het recht op alles wanneer anderen daartoe ook bereid zijn, en gesloten verbonden nakomen.

Een situatie om over na te denken

Twee buren die elk alleen willen ontwapenen als de ander hetzelfde doet, volgen de tweede natuurwet.

03

Soevereiniteit door machtiging

Een gemenebest ontstaat wanneer ieder lid van een menigte dezelfde persoon of vergadering machtigt om in zijn naam te handelen, zodat diens handelingen als de zijne gelden. Deze vertegenwoordiger moet ondeelbare bevoegdheden hebben om recht te spreken, wetten te geven, belasting te heffen, oorlog te voeren en te bepalen welke leerstellingen onderwezen mogen worden.

Een situatie om over na te denken

Burgers die een impopulaire wet gehoorzamen, kunnen die toch als hun eigen daad beschouwen, omdat zij de soeverein die haar maakte hebben gemachtigd.

04

Vrijheid als afwezigheid van belemmeringen

Vrijheid is de afwezigheid van uitwendige belemmeringen van beweging, en ze is verenigbaar met noodzaak en met angst. Onderdanen zijn vrij overal waar de wet zwijgt, en geen verbond kan hun het recht ontnemen hun eigen leven te verdedigen.

Een situatie om over na te denken

Wie zijn goederen overboord gooit om het schip te redden, handelt vrij, ook al doet hij het uit angst.

Ga door

Verbonden denkers

In dialoog

Doorzoek de bibliotheek

Begin met een naam, een vraag of een idee.

De zoekopdracht doorzoekt deze taaleditie. Elk resultaat opent de oorspronkelijke pagina.