Zhu Xi’s verzamelde commentaren op de Mencius
Zhu Xi’s commentaar verklaart de Mencius zinsnede voor zinsnede, kiest tussen eerdere interpretaties en voegt er eigen interpretaties aan toe. Het leest de goedheid van de menselijke natuur door Cheng Yi’s formule ‘de natuur is principe’: iedereen ontvangt hetzelfde principe, maar de qi waarin het belichaamd is, verschilt in helderheid, zodat morele vorming moet wegnemen wat een oorspronkelijk goede natuur verduistert.
De tekst begrijpen
Zhu Xi (1130–1200) werkte decennialang aan de Vier Boeken en liet in 1190 zijn commentaren op de Analecten, de Mencius, De grote leer en De leer van het midden samen drukken. In 1313 maakte het Yuan-hof deze interpretaties tot de norm voor de staatsexamens, en ze bleven de officiële lezing van de Mencius tot de examens in 1905 werden afgeschaft.
Kernpunten
- 01
De natuur is principe
In navolging van Cheng Yi stelt Zhu Xi de menselijke natuur gelijk aan het principe dat de Hemel aan elk wezen schenkt, zodat haar goedheid geen loutere neiging is, maar de orde der dingen zelf, aanwezig in ieder mens.
- 02
Kiemen als draadeinden
Zhu Xi verklaart de ‘kiemen’ als de uiteinden van een draad: gevoelens als mededogen zijn zichtbare aanwijzingen waardoor een innerlijke natuur, die niet rechtstreeks te zien is, zich toont.
- 03
Ontvangen qi
Verschillen in morele kwaliteit komen voort uit de heldere of troebele qi die ieder mens ontvangt; Zhu Xi citeert de opmerking van de gebroeders Cheng dat spreken over de natuur zonder de qi onvolledig is.
Verdiep je in de ideeën
Mencius lezen met Zhu Xi
Zie hoe Zhu Xi’s commentaar de Mencius tot een kerntekst van neoconfucianistische geleerdheid maakte en zijn kiemen en zijn menselijke natuur herformuleerde in termen van principe en qi.
De tekst situeren
Zhu Xi (1130–1200) werkte decennialang aan de Vier Boeken en liet in 1190 zijn commentaren op de Analecten, de Mencius, De grote leer en De leer van het midden samen drukken. In 1313 maakte het Yuan-hof deze interpretaties tot de norm voor de staatsexamens, en ze bleven de officiële lezing van de Mencius tot de examens in 1905 werden afgeschaft. Zhu Xi’s commentaar verklaart de Mencius zinsnede voor zinsnede, kiest tussen eerdere interpretaties en voegt er eigen interpretaties aan toe. Het leest de goedheid van de menselijke natuur door Cheng Yi’s formule ‘de natuur is principe’: iedereen ontvangt hetzelfde principe, maar de qi waarin het belichaamd is, verschilt in helderheid, zodat morele vorming moet wegnemen wat een oorspronkelijk goede natuur verduistert.
De argumenten volgen
De natuur is principe: In navolging van Cheng Yi stelt Zhu Xi de menselijke natuur gelijk aan het principe dat de Hemel aan elk wezen schenkt, zodat haar goedheid geen loutere neiging is, maar de orde der dingen zelf, aanwezig in ieder mens. Kiemen als draadeinden: Zhu Xi verklaart de ‘kiemen’ als de uiteinden van een draad: gevoelens als mededogen zijn zichtbare aanwijzingen waardoor een innerlijke natuur, die niet rechtstreeks te zien is, zich toont. Ontvangen qi: Verschillen in morele kwaliteit komen voort uit de heldere of troebele qi die ieder mens ontvangt; Zhu Xi citeert de opmerking van de gebroeders Cheng dat spreken over de natuur zonder de qi onvolledig is.
Vervolg met lezen
Lees Zhu Xi’s aantekeningen bij 2A6 en 6A6 naast de Mencius zelf en markeer waar het commentaar termen als principe en qi invoert die de oudere tekst niet in deze zin gebruikt. Zhu Xi (1130–1200) werkte decennialang aan de Vier Boeken en liet in 1190 zijn commentaren op de Analecten, de Mencius, De grote leer en De leer van het midden samen drukken. In 1313 maakte het Yuan-hof deze interpretaties tot de norm voor de staatsexamens, en ze bleven de officiële lezing van de Mencius tot de examens in 1905 werden afgeschaft.
Vragen om mee verder te lezen
- Wat wint Zhu Xi door de kiemen de uiteinden van een draad te noemen?
- Hoe kan een commentaar dat een tekst wil verhelderen ook de betekenis ervan veranderen?
Zhu Xi behield Mencius’ vertrouwen in de menselijke natuur, maar gaf het een metafysica die de oorspronkelijke tekst nergens uitspreekt.
Hoe lees je dit werk?
Lees Zhu Xi’s aantekeningen bij 2A6 en 6A6 naast de Mencius zelf en markeer waar het commentaar termen als principe en qi invoert die de oudere tekst niet in deze zin gebruikt.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze →