Apologie van Raymond Sebond
Het langste hoofdstuk van de Essays begint als een verdediging van Sebonds natuurlijke theologie en wordt een aanhoudende aanval op menselijke aanmatiging. Montaigne vergelijkt mensen met dieren, verzamelt de meningsverschillen van filosofen en betwijfelt de betrouwbaarheid van de zintuigen, om te besluiten dat de rede alleen de mens niet boven zijn conditie kan verheffen.
De tekst begrijpen
Het staat in boek II als hoofdstuk 12 en werd waarschijnlijk grotendeels rond 1576 geschreven en tot 1592 uitgebreid. In 1569 had Montaigne op verzoek van zijn vader zijn vertaling van Sebonds Latijnse Natuurlijke theologie gepubliceerd. Lezers debatteren nog altijd of het hoofdstuk het geloof steunt door de rede te vernederen, of de verdediging die het belooft stilletjes ondergraaft.
Kernpunten
- 01
Menselijke aanmatiging
Montaigne bestrijdt de overtuiging dat de mens heerser over de natuur is en benadrukt hoe weinig we weten van wat dieren waarnemen of denken.
- 02
Onenigheid van de filosofen
De eindeloze onenigheid van de scholen over de ziel, de goden en het hoogste goed toont dat de rede haar eigen vragen niet kan beslechten.
- 03
Grenzen van de zintuigen
Zonder criterium om waarnemingen te toetsen kan geen oordeel zekerheid opeisen; de scepticus schort zijn instemming op en blijft onderzoeken.
Verdiep je in de ideeën
Twijfel tegen aanmatiging
Onderzoek hoe de Apologie dieren, de twisten van filosofen en de zwakte van de zintuigen gebruikt om de rede te vernederen.
De tekst situeren
Het staat in boek II als hoofdstuk 12 en werd waarschijnlijk grotendeels rond 1576 geschreven en tot 1592 uitgebreid. In 1569 had Montaigne op verzoek van zijn vader zijn vertaling van Sebonds Latijnse Natuurlijke theologie gepubliceerd. Lezers debatteren nog altijd of het hoofdstuk het geloof steunt door de rede te vernederen, of de verdediging die het belooft stilletjes ondergraaft. Het langste hoofdstuk van de Essays begint als een verdediging van Sebonds natuurlijke theologie en wordt een aanhoudende aanval op menselijke aanmatiging. Montaigne vergelijkt mensen met dieren, verzamelt de meningsverschillen van filosofen en betwijfelt de betrouwbaarheid van de zintuigen, om te besluiten dat de rede alleen de mens niet boven zijn conditie kan verheffen.
De argumenten volgen
Menselijke aanmatiging: Montaigne bestrijdt de overtuiging dat de mens heerser over de natuur is en benadrukt hoe weinig we weten van wat dieren waarnemen of denken. Onenigheid van de filosofen: De eindeloze onenigheid van de scholen over de ziel, de goden en het hoogste goed toont dat de rede haar eigen vragen niet kan beslechten. Grenzen van de zintuigen: Zonder criterium om waarnemingen te toetsen kan geen oordeel zekerheid opeisen; de scepticus schort zijn instemming op en blijft onderzoeken.
Vervolg met lezen
Lees de opening over Sebond, daarna de vergelijking met de dieren en de uiteenzetting over het pyrronisme; let erop waar Montaigne in eigen naam spreekt en waar hij de opvattingen van de ouden weergeeft. Het staat in boek II als hoofdstuk 12 en werd waarschijnlijk grotendeels rond 1576 geschreven en tot 1592 uitgebreid. In 1569 had Montaigne op verzoek van zijn vader zijn vertaling van Sebonds Latijnse Natuurlijke theologie gepubliceerd. Lezers debatteren nog altijd of het hoofdstuk het geloof steunt door de rede te vernederen, of de verdediging die het belooft stilletjes ondergraaft.
Vragen om mee verder te lezen
- Verlaagt de vergelijking met dieren de mens, of plaatst ze hem eenvoudig terug in de natuur?
- Als de rede haar eigen geschillen niet kan beslechten, wat blijft er dan over om geloof en gedrag te leiden?
De sceptische twijfel van de Apologie remt de aanmatiging af zonder het onderzoek of het gewone leven te verbieden.
Hoe lees je dit werk?
Lees de opening over Sebond, daarna de vergelijking met de dieren en de uiteenzetting over het pyrronisme; let erop waar Montaigne in eigen naam spreekt en waar hij de opvattingen van de ouden weergeeft.
Edities en bronnen
Samenvattingen en kernpunten zijn oorspronkelijke redactionele interpretaties. Ze begeleiden het lezen en vervangen geen editie van de tekst. Redactionele werkwijze ↗