Narodziny w Mondovi
Urodził się 7 listopada w Mondovi we francuskiej Algierii; jego ojciec zmarł w 1914 roku od ran odniesionych w bitwie nad Marną.
Absurd i bunt · esej, powieść i teatr · 1913–1960
Albert Camus
Trzeba wyobrażać sobie Syzyfa szczęśliwym.
Algier · Paryż · Lourmarin
Biografia
Nić życia.
Albert Camus był francuskim pisarzem urodzonym w ubogiej rodzinie w Algierii, dziennikarzem ruchu oporu, powieściopisarzem, dramatopisarzem i eseistą, a w 1957 roku laureatem Literackiej Nagrody Nobla. Opisał absurd jako zderzenie ludzkiego domagania się sensu ze światem, który milczy, odrzucił zarówno samobójstwo, jak i skok wiary, a następnie szukał w buncie wartości, która wyznacza granice przemocy, przeciw politycznym morderstwom swojego stulecia.
Obcy i Mit Syzyfa
Gallimard wydał powieść w czerwcu, a esej w październiku, w okupowanym Paryżu.
Redaktor naczelny Combat
Kierował gazetą ruchu oporu Combat od czasów konspiracji przez wyzwolenie aż po pierwsze lata powojenne.
Człowiek zbuntowany i zerwanie z Sartre’em
Krytyka przemocy rewolucyjnej zawarta w eseju wywołała wrogą recenzję w Les Temps modernes i zakończyła jego przyjaźń z Sartre’em.
Literacka Nagroda Nobla
Akademia Szwedzka uhonorowała twórczość, która z jasnowidzącą powagą naświetla problemy ludzkiego sumienia w naszych czasach.
Śmierć na drodze
Zginął 4 stycznia w pobliżu Villeblevin w samochodzie prowadzonym przez Michela Gallimarda; w jego teczce znaleziono niedokończony rękopis Pierwszego człowieka.
Poznaj życie autora
01Algier, bieda i światło
Albert Camus urodził się w 1913 roku w Mondovi we wschodniej Algierii jako drugi syn robotnika winiarni, śmiertelnie rannego nad Marną w 1914 roku, i Catherine Sintès, częściowo głuchej analfabetki pochodzenia minorkańskiego. Dorastał w robotniczej dzielnicy Belcourt w Algierze, gdzie nauczyciel Louis Germain wyjednał mu stypendium do liceum, a Jean Grenier uczył go filozofii. Pierwszy atak gruźlicy w 1930 roku zakończył jego lata bramkarza, a później zamknął mu drogę do agrégation. W 1936 roku ukończył pracę dyplomową o Plotynie i świętym Augustynie, w latach 1935–1937 należał do partii komunistycznej, założył amatorski zespół teatralny i opublikował Lewą i prawą stronę w 1937 roku oraz Wesele w 1938 roku, liryczne eseje o słońcu i morzu Śródziemnomorza. Jako reporter Alger républicain ujawnił w 1939 roku nędzę Kabylii.
02Cykl absurdu i ruch oporu
W 1940 roku Camus przeniósł się do Paryża jako sekretarz redakcji Paris-Soir, w grudniu poślubił w Lyonie Francine Faure, a rok 1941 spędził w Oranie, nadając ostateczny kształt temu, co nazwał cyklem absurdu: Obcemu, Mitowi Syzyfa i dramatowi Kaligula. Obie książki ukazały się w 1942 roku; tego lata wyjechał leczyć gruźlicę w Masywie Centralnym, gdzie listopadowe lądowanie aliantów w Afryce Północnej odcięło go od Algierii. Przyłączył się do ruchu Combat, w 1944 roku objął kierownictwo jego konspiracyjnej gazety, a po wyzwoleniu pisał artykuły wstępne, które uczyniły go jednym z moralnych głosów chwili; 8 sierpnia 1945 roku był jednym z nielicznych, którzy potępili zbombardowanie Hiroszimy. Od 1943 roku lektor wydawnictwa Gallimard, wystawił w 1944 roku Nieporozumienie, a w 1945 roku Kaligulę, zaś w 1947 roku Dżuma, alegoria okupacji i ruchu oporu, stała się jego największym sukcesem.
03Bunt, miara i wielki spór
Po wojnie Camus odrzucił etykietę egzystencjalisty, a w artykułach Ani ofiary, ani kaci z 1946 roku sprzeciwił się wszelkiej polityce, która usprawiedliwiałaby morderstwo w imię przyszłości. Sprawiedliwi, wystawieni w 1949 roku, przenieśli na scenę rosyjskich terrorystów z 1905 roku, którzy odmówili zabijania dzieci, a Człowiek zbuntowany, wydany w 1951 roku, prześledził, jak bunt przeciw niesprawiedliwości przeradza się w terror rewolucyjny. Recenzja Francisa Jeansona w Les Temps modernes w 1952 roku i następująca po niej wymiana listów z Sartre’em zakończyły ich przyjaźń i odizolowały Camusa na lewicy. Gdy wojna algierska przybrała na sile, w styczniu 1956 roku zaapelował w Algierze o rozejm cywilny, który oszczędziłby ludność cywilną obu stron; próba się nie powiodła, a on w dużej mierze wycofał się z debaty publicznej. W tym samym roku Upadek, spowiedź adwokata, który stał się sędzią-pokutnikiem, ukazał mroczniejsze i bardziej ironiczne oblicze jego twórczości.
04Nobel i niedokończona książka
W 1957 roku Camus opublikował opowiadania ze zbioru Wygnanie i królestwo oraz Rozważania o gilotynie, wystąpienie przeciwko karze śmierci, a w październiku otrzymał Literacką Nagrodę Nobla; swoje mowy sztokholmskie zadedykował dawnemu nauczycielowi Louisowi Germainowi. Podczas spotkania ze studentami w Sztokholmie, przyciśnięty pytaniami o Algierię, powiedział, że jeśli sprawiedliwość oznacza bomby w tramwajach Algieru, którymi może jechać jego matka, to wybiera matkę. Za pieniądze z nagrody kupił dom w Lourmarin w Prowansji, a w 1959 roku wystawił własną adaptację Biesów Dostojewskiego. 4 stycznia 1960 roku zginął, gdy samochód prowadzony przez jego przyjaciela Michela Gallimarda uderzył w drzewo w pobliżu Villeblevin. Znaleziony przy nim rękopis Pierwszego człowieka, autobiograficznej powieści o algierskim dzieciństwie, wydała w 1994 roku jego córka Catherine.
Jego twórczość należy do najczęściej czytanych w nowoczesnej literaturze francuskiej i zajmuje centralne miejsce w debatach o absurdzie, przemocy politycznej, karze śmierci i etyce celów i środków. Spór z Sartre’em wciąż wyznacza ramy dyskusji o intelektualistach i komunizmie, a jego postawa w czasie wojny algierskiej oraz bezimienny Arab z Obcego są odczytywane na nowo przez krytykę postkolonialną i przez powieściopisarzy takich jak Kamel Daoud.
Źródła i punkty odniesieniaDalej