Narodziny w Westport
Urodził się 5 kwietnia koło Malmesbury, gdy hiszpańska Armada zagrażała Anglii; później napisał, że strach i on urodzili się jako bliźnięta.
Teoria umowy społecznej · filozofia mechanistyczna · 1588–1679
Thomas Hobbes
Pokoju nie daje natura: trzeba go zbudować umową.
Malmesbury · Paryż · Chatsworth
Biografia
Nić życia.
Thomas Hobbes był angielskim filozofem i tłumaczem humanistą, który większą część swego długiego życia spędził w służbie rodziny Cavendishów, a w czasie wojen domowych jedenaście lat na wygnaniu w Paryżu. W Elementach prawa naturalnego i politycznego, w De Cive i w Lewiatanie dowodził, że bez wspólnej władzy ludzie popadają w wojnę każdego z każdym, a rozum skłania ich do upoważnienia niepodzielnego suwerena, który utrzymuje pokój. Bronił też mechanistycznego ujęcia przyrody, umysłu i języka, a jego poglądy na religię uczyniły go jednym z najczęściej atakowanych autorów swojej epoki.
Tukidydes po angielsku
Jego przekład Wojny peloponeskiej, sporządzony bezpośrednio z greki, był jego pierwszą ważną publikacją.
Ucieczka do Francji
Gdy Elementy prawa naturalnego i politycznego krążyły już jako obrona władzy królewskiej, wyjechał do Paryża, kiedy w listopadzie zebrał się Długi Parlament.
De Cive w Paryżu
Polityczna część zamierzonego systemu została wydrukowana jako pierwsza, w małym prywatnym nakładzie; rozszerzona wersja ukazała się w Amsterdamie w 1647 roku.
Lewiatan i powrót
Lewiatan ukazał się w Londynie; tej zimy Hobbes opuścił Paryż i podporządkował się Radzie Stanu nowej Wspólnoty.
Śmierć w Hardwick Hall
Zmarł 4 grudnia w Hardwick Hall w hrabstwie Derby w wieku 91 lat i został pochowany w kościele parafialnym w Ault Hucknall.
Poznaj życie autora
01Malmesbury, Oksford i dom Cavendishów
Thomas Hobbes urodził się 5 kwietnia 1588 roku w Westport koło Malmesbury w hrabstwie Wiltshire; według jego łacińskiej autobiografii wierszem matka urodziła go przedwcześnie na wieść o zbliżaniu się hiszpańskiej Armady, tak że strach i on przyszli na świat jako bliźnięta. Jego ojciec, słabo wykształcony wikary, porzucił rodzinę po bójce, a naukę opłacił mu zamożny stryj. Hobbes stał się wytrawnym latynistą i hellenistą, studiował w Magdalen Hall w Oksfordzie, a w 1608 roku został nauczycielem domowym Williama Cavendisha, późniejszego drugiego hrabiego Devonshire. Służba u Cavendishów zapewniła mu na resztę życia bibliotekę, podróże po kontynencie i dostęp do kręgów politycznych i uczonych.
02Tukidydes, Euklides i nowa nauka
W 1629 roku Hobbes opublikował angielski przekład Tukidydesa, sporządzony bezpośrednio z greki; cenił to dzieło historyczne za to, że pokazuje, jak elokwencja i zgromadzenia ludowe mogą zrujnować miasto. Mniej więcej w tym samym czasie, według jego przyjaciela Johna Aubreya, natrafił w bibliotece pewnego szlachcica na otwarte Elementy Euklidesa i zachwycił się tym, jak geometria krok po kroku dochodzi do zaskakujących wniosków. Podczas podróży po Francji i Włoszech w latach 1634–1636 dołączył w Paryżu do kręgu Marina Mersenne’a i odwiedził Galileusza pod Florencją. Następnie zaprojektował filozofię w trzech częściach, o ciele, o człowieku i o obywatelu, w której każde zjawisko miało zostać wyjaśnione przez ruch.
03Wojna domowa i wygnanie w Paryżu
Wiosną 1640 roku Hobbes ukończył Elementy prawa naturalnego i politycznego, które krążyły w rękopisie i broniły niepodzielnej władzy suwerennej przed tymi, którzy chcieli ograniczyć króla. Gdy w listopadzie zebrał się Długi Parlament i zaczął stawiać w stan oskarżenia ministrów króla, wyjechał do Paryża, chwaląc się później, że uciekł jako pierwszy ze wszystkich. Na wygnaniu napisał trzeci zestaw zarzutów do Medytacji Kartezjusza, w 1642 roku opublikował De Cive, a od 1646 roku uczył matematyki przyszłego Karola II. Po egzekucji Karola I napisał Lewiatana, wydrukowanego w Londynie w 1651 roku; atak na władzę duchowieństwa i nauka o poddaniu się nowemu władcy zraziły do niego wielu rojalistów, a tej samej zimy wrócił do Anglii.
04Spory, podejrzenia i starość
Po powrocie do Londynu Hobbes dopełnił swój system dziełami De Corpore w 1655 roku i De Homine w 1658 roku, prowadząc zarazem pisemne polemiki z biskupem Johnem Bramhallem o wolną wolę i z matematykiem Johnem Wallisem o geometrię. Po restauracji Karol II przyjął swego dawnego nauczyciela i przyznał mu pensję, lecz w 1666 roku komisja Izby Gmin otrzymała uprawnienie do zbadania Lewiatana wśród książek skłaniających do ateizmu, a Hobbesowi nie pozwalano już publikować w Anglii o polityce ani religii. Napisał Behemota, dialog o przyczynach wojen domowych, po osiemdziesiątce przełożył Homera i zmarł 4 grudnia 1679 roku. W 1683 roku Uniwersytet Oksfordzki potępił tezy zaczerpnięte z jego książek i kazał je spalić.
Hobbes dał nowożytnej filozofii politycznej znaczną część jej podstawowego słownika: stan natury, prawo natury, umowa społeczna, reprezentacja i suwerenność. Spinoza, Pufendorf, Locke i Rousseau pisali w dialogu z nim, często przeciw niemu. Jego obrona suwerenności absolutnej wciąż budzi spory, a jego analiza strachu, zaufania i warunków współpracy jest przedmiotem badań w prawie, naukach politycznych i teorii gier.
Źródła i punkty odniesieniaDalej