Tagaste i Kartagina
Urodzony w Tagaste w rzymskiej Numidii, studiował retorykę w Kartaginie, gdzie Hortensjusz Cycerona zwrócił go ku filozofii.
Patrystyka łacińska · platonizm chrześcijański · 354–430
Augustyn z Hippony
Szukać prawdy, wchodząc w siebie, a potem wychodząc poza siebie.
Tagaste · Kartagina · Mediolan · Hippona
Biografia
Nić życia.
Nauczyciel retoryki z Afryki Północnej, który został biskupem Hippony, Augustyn połączył filozofię klasyczną, zwłaszcza myśl platońską, z chrześcijańskim Pismem. Jego pisma o pamięci, czasie, woli, łasce i dwóch państwach ukształtowały teologię łacińską i filozofię zachodnią, a jego poglądy na grzech, seksualność i przymus religijny pozostają bardzo sporne.
Lata manichejskie
Przez mniej więcej dziewięć lat był słuchaczem manichejczyków, ucząc jednocześnie retoryki w Tagaste i Kartaginie.
Mediolan i nawrócenie
Jako profesor retoryki w Mediolanie słuchał Ambrożego i czytał księgi platoników; nawrócił się w 386 roku i przyjął chrzest w Wielkanoc 387 roku.
Kapłan i biskup
Wyświęcony na kapłana w Hipponie w 391 roku, około 395 roku otrzymał sakrę biskupią i wkrótce zastąpił sędziwego Waleriusza.
Wyznania i O państwie Bożym
Napisał Wyznania około 397–401 roku, a po złupieniu Rzymu w 410 roku rozpoczął O państwie Bożym.
Spory i śmierć
Po konferencji w Kartaginie przeciw donatystom w 411 roku i długich sporach z pelagianami zmarł w 430 roku podczas oblężenia Hippony przez Wandalów.
Poznaj życie autora
01Wykształcenie w Afryce Północnej
Augustyn urodził się w 354 roku w Tagaste, małym mieście rzymskiej Numidii, jako syn Patrycjusza, skromnego właściciela ziemskiego ochrzczonego dopiero pod koniec życia, i Moniki, pobożnej chrześcijanki. Rodzina poniosła wyrzeczenia, aby mógł studiować gramatykę i retorykę w Madaurze, a potem w Kartaginie, gdzie przez mniej więcej piętnaście lat żył z kobietą, której imienia nigdy nie podaje i z którą miał syna, Adeodata. W wieku dziewiętnastu lat Hortensjusz Cycerona rozbudził w nim umiłowanie mądrości. Rozczarowany prostym stylem Biblii, przyłączył się do manichejczyków jako słuchacz, przyciągnięty ich racjonalnymi roszczeniami i dualistyczną odpowiedzią na problem zła.
02Mediolan, platonicy i ogród
Po latach nauczania w Tagaste i Kartaginie Augustyn wyjechał w 383 roku do Rzymu, a w 384 roku objął oficjalną katedrę retoryki w Mediolanie, ówczesnej rezydencji cesarskiej. Kazania biskupa Ambrożego pokazały mu, że Pismo można czytać w sensie przenośnym, a księgi platoników, zapewne Plotyna i Porfiriusza w łacińskim przekładzie, nauczyły go pojmować byt niematerialny, a zło jako brak dobra. W 386 roku, po kryzysie opisanym w scenie w ogrodzie mediolańskim, porzucił karierę i planowane małżeństwo. Wycofawszy się z przyjaciółmi do Cassiciacum, pisał dialogi filozoficzne, a w Wielkanoc 387 roku przyjął chrzest z rąk Ambrożego; Monika zmarła wkrótce potem w Ostii.
03Biskup Hippony
Po powrocie do Afryki w 388 roku Augustyn utworzył w Tagaste wspólnotę modlitwy i studium, gdzie jego syn Adeodat zmarł młodo. Podczas wizyty w Hipponie w 391 roku wierni nakłonili go do przyjęcia święceń kapłańskich, a około 395 roku został biskupem tego portowego miasta i sprawował ten urząd przez mniej więcej trzydzieści pięć lat. Jego dni wypełniały kazania, rozstrzyganie sporów, pisanie listów i podróże na synody. Na początku tego okresu napisał Wyznania i przez długi czas zwalczał donatystów, rywalizujący Kościół afrykański; początkowo opowiadał się wyłącznie za perswazją, później zaczął bronić użycia wobec nich przymusu cesarskiego, stanowiska, na które powoływały się późniejsze uzasadnienia przymusu religijnego i które wciąż spotyka się z ostrą krytyką.
04Upadek Rzymu, łaska i ostatnie lata
Gdy Goci złupili Rzym w 410 roku, do Afryki dotarli uchodźcy, a pogańscy krytycy obwiniali porzucenie dawnych bogów; Augustyn odpowiedział dziełem O państwie Bożym, pisanym od 413 do około 426 roku. Od 411 roku występował także przeciw Pelagiuszowi i jego zwolennikom, twierdząc, że człowiek nie może chcieć dobra bez łaski Bożej, i rozwinął nauki o grzechu pierworodnym i predestynacji, które stały się centralne i sporne w teologii zachodniej. Pod koniec życia dokonał przeglądu swoich pism w Sprostowaniach. Zmarł w Hipponie w 430 roku, gdy Wandalowie oblegali miasto; jego biograf Posydiusz sporządził katalog jego dzieł.
Wpływ Augustyna przenika teologię średniowieczną, spory reformacji o łaskę, późniejsze porównania jego „jeśli się mylę, to jestem” z cogito Kartezjusza, rozprawę Arendt o miłości i początek Dociekań filozoficznych Wittgensteina. Jego nauka o grzechu pierworodnym, nieufność wobec pożądania seksualnego i obrona przymusu wobec donatystów również należą do tego dziedzictwa i budzą trwałą krytykę.
Źródła i punkty odniesienia