Narodziny we Florencji
Urodził się 3 maja w starej florenckiej rodzinie o skromnych środkach; jego ojciec był prawnikiem o humanistycznych zainteresowaniach.
Republikanizm florencki · realizm polityczny · 1469–1527
Niccolò Machiavelli
Widzieć politykę taką, jaka jest, a nie jaką się ją wyobraża.
Florencja · Sant’Andrea in Percussina
Biografia
Nić życia.
Niccolò Machiavelli był florenckim sekretarzem, dyplomatą i pisarzem, który służył republice w latach 1498–1512, a po odsunięciu od urzędu napisał Księcia, Rozważania nad Liwiuszem i Historie florenckie. Badał politykę od strony tego, jak ludzie naprawdę postępują, ważąc siłę, fortunę, instytucje i konflikt obywatelski; jego nazwisko stało się synonimem bezwzględnej kalkulacji, choć jego dzieła ten obraz komplikują.
Druga Kancelaria
Kilka tygodni po straceniu Savonaroli został wybrany sekretarzem Drugiej Kancelarii i wkrótce służył też Dziesięciu, magistraturze do spraw wojny i dyplomacji.
Misje u Cezara Borgii
Jego raporty z Romanii uważnie śledzą metody Borgii; Valentino stanie się później centralnym przykładem w Księciu.
Milicja florencka
Zorganizował milicję rekrutowaną na florenckiej wsi, która w 1509 roku wzięła udział w odzyskaniu Pizy.
Odsunięcie i Książę
Powrót Medyceuszy kosztował go urząd; po więzieniu i torturach wycofał się do swojego gospodarstwa i napisał Księcia.
Śmierć we Florencji
Zmarł w czerwcu, kilka tygodni po złupieniu Rzymu; Książę i Rozważania zostały wydrukowane dopiero w latach 1531–1532.
Poznaj życie autora
01Florencja i humanistyczne wykształcenie
Niccolò Machiavelli urodził się we Florencji 3 maja 1469 roku w starej, lecz zubożałej rodzinie. Jego ojciec Bernardo, doktor praw z niewielką biblioteką, otrzymał drukowanego Liwiusza w zamian za sporządzenie indeksu nazw miejscowych – wczesny związek z historykiem, którego syn miał później komentować. Niccolò uczył się łaciny i czytał rzymskich historyków i poetów; przepisał nawet własnoręcznie poemat Lukrecjusza. Gdy w 1494 roku wygnano Medyceuszy, a kazania Savonaroli zdominowały miasto, był świadkiem odbudowy republiki pośród frakcji i obcych armii.
02Sekretarz i wysłannik republiki
W czerwcu 1498 roku, kilka tygodni po straceniu Savonaroli, został wybrany na szefa Drugiej Kancelarii i wkrótce służył też Dziesięciu, odpowiedzialnym za wojnę i sprawy zagraniczne. Przez czternaście lat pisał raporty i wyjeżdżał z misjami do Cateriny Sforzy, na dwór francuski, do Cezara Borgii w Romanii, do Rzymu i do cesarza Maksymiliana. Bliski gonfaloniera Piera Soderiniego, przekonał miasto do utworzenia milicji z własnego terytorium, która pomogła odzyskać Pizę w 1509 roku. Te lata dostarczyły mu przypadków i porównań wypełniających jego późniejsze dzieła.
03Upadek, wygnanie i wielkie traktaty
W 1512 roku hiszpańska armia przywróciła Medyceuszy, Soderini uciekł, a Machiavelli stracił urzędy. Na początku 1513 roku, podejrzany o udział w spisku, został uwięziony i poddany torturom, a następnie uwolniony na mocy amnestii po wyborze papieża Leona X. Wycofawszy się do swojego gospodarstwa w Sant’Andrea in Percussina, opisał w liście z 10 grudnia 1513 roku, jak co wieczór wkładał dworskie szaty, by rozmawiać ze starożytnymi, i że skomponował dziełko o księstwach. Potem przyszły Rozważania nad Liwiuszem, komedia Mandragora i rozmowy z młodymi republikanami w Orti Oricellari.
04Późne zlecenia i sporne dziedzictwo
Od 1520 roku powoli odzyskiwał przychylność Medyceuszy: napisał Żywot Castruccia Castracaniego, przygotował dla nich projekt reformy ustroju Florencji i otrzymał zlecenie napisania Historii florenckich, które w 1525 roku przedstawił papieżowi Klemensowi VII. O sztuce wojny ukazało się w 1521 roku. Zmarł we Florencji 21 czerwca 1527 roku, tuż po złupieniu Rzymu i przywróceniu republiki. Książę i Rozważania zostały wydrukowane w latach 1531–1532, a w 1559 roku wszystkie jego dzieła trafiły na Indeks. Od tamtej pory czytano go jako nauczyciela tyranii, jako ukrytego republikanina, jak sugerowali Spinoza i Rousseau, oraz jako twórcę nauki o polityce oderwanej od teologii.
Jego dzieła otworzyły trwałą debatę o relacji między etyką a polityką, inspirowały myśl republikańską od Harringtona po amerykańskich ojców założycieli i pozostają sporne: jedni widzą w nich nauczyciela zła, inni teoretyka wolności, konfliktu i instytucji. Czytanie go wymaga odróżnienia tekstów od legendy „makiawelizmu”.
Źródła i punkty odniesienia