Narodziny w Rzymie
Urodzony około 477 roku w rodzinie senatorskiej związanej z Anicjuszami, wcześnie stracił ojca i wychował go senator Symmachus, którego córkę Rusticianę poślubił.
Łaciński neoplatonizm · logika arystotelesowska · ok. 477 – ok. 524
Boecjusz
Szukać w niełasce dobra, którego los nie może odebrać.
Rzym · Rawenna · Pawia
Biografia
Nić życia.
Boecjusz był rzymskim senatorem i uczonym w ostrogockiej Italii, który postanowił przełożyć na łacinę i objaśnić Arystotelesa i Platona oraz pokazać, jak dalece się ze sobą zgadzają. Jego komentarze logiczne i traktaty teologiczne ukształtowały słownictwo łacińskiego średniowiecza; skazany za zdradę, napisał w więzieniu O pocieszeniu, jakie daje filozofia, dialog o losie, szczęściu, opatrzności i wolności.
Przekłady Arystotelesa
Przekładał i komentował logikę Arystotelesa oraz Isagogę Porfiriusza w ramach deklarowanego planu udostępnienia Arystotelesa i Platona po łacinie.
Konsulat
W 510 roku sprawował konsulat bez kolegi, za panowania ostrogockiego króla Teodoryka.
Traktaty teologiczne
Napisał pięć krótkich traktatów o Trójcy, dobroci substancji i osobie Chrystusa w czasie sporów między Rzymem a Konstantynopolem.
Magister officiorum
W roku, w którym jego dwaj synowie byli wspólnie konsulami, został magistrem officiorum na dworze Teodoryka w Rawennie.
Proces i Pocieszenie
Po obronie senatora Albinusa został oskarżony o zdradę i skazany bez przesłuchania; w więzieniu napisał O pocieszeniu, zanim stracono go około 524 roku.
Poznaj życie autora
01Rzymski arystokrata w królestwie Gotów
Boecjusz urodził się około 477 roku, wkrótce po złożeniu z tronu ostatniego cesarza zachodniorzymskiego w 476 roku, w senatorskiej arystokracji Rzymu. Jego ojciec, konsul w 487 roku, zmarł, gdy Boecjusz był dzieckiem; wychowywał go Kwintus Aureliusz Memmiusz Symmachus, wykształcony senator, którego córkę Rusticianę poślubił. Italią rządził wówczas ostrogocki król Teodoryk, który zachował senat i znaczną część rzymskiej administracji. Boecjusz zdobył wyjątkową znajomość greki, choć nie wiadomo, gdzie się jej nauczył. Listy zredagowane przez Kasjodora w imieniu Teodoryka chwalą jego uczoność i proszą go o zbudowanie zegara wodnego i zegara słonecznego jako darów dyplomatycznych.
02Program przekładu i komentarza
W drugim komentarzu do Hermeneutyki Arystotelesa Boecjusz zapowiedział plan przełożenia na łacinę wszystkich dzieł Arystotelesa i Platona, do których zdoła dotrzeć, objaśnienia ich i wykazania, że obaj filozofowie zgadzają się w większości istotnych kwestii. Ukończył łacińskie wersje większości pism logicznych Arystotelesa oraz Isagogi Porfiriusza, skomentował kilka z nich, a także Topiki Cycerona, i napisał krótkie podręczniki o sylogizmie, podziale i argumentacji topicznej. Jego podręczniki arytmetyki i muzyki, oparte na źródłach greckich, wprowadziły termin quadrivium. Nie zachował się żaden przekład Platona, a program pozostał niedokończony.
03Logika w służbie teologii
Mniej więcej między 512 a 522 rokiem Boecjusz napisał pięć krótkich traktatów teologicznych, w czasie gdy Rzym i Konstantynopol spierały się o to, jak opisywać osobę Chrystusa. Zastosował kategorie Arystotelesa do Trójcy, zdefiniował osobę jako indywidualną substancję natury rozumnej i w zwięzłym traktacie zbudowanym z aksjomatów zapytał, jak rzeczy stworzone mogą być dobre, nie będąc samą dobrocią. Niektórzy nowożytni uczeni wątpili, czy autor O pocieszeniu był chrześcijaninem, dopóki fragment Kasjodora, opublikowany w 1877 roku, nie przypisał mu pism teologicznych. Gilbert z Poitiers, Thierry z Chartres i Tomasz z Akwinu pisali później komentarze do tych tekstów.
04Upadek, więzienie i potomność
W 522 roku Boecjusz osiągnął szczyt kariery: jego dwaj synowie byli wspólnie konsulami, a on sam został magistrem officiorum w Rawennie. Wkrótce potem stanął w obronie senatora Albinusa, oskarżonego o zdradziecką korespondencję z Konstantynopolem, i sam został oskarżony o zdradę i świętokradztwo na podstawie listów, które uznał za sfałszowane. Skazany bez przesłuchania, napisał w więzieniu O pocieszeniu i został stracony około 524 roku; wkrótce potem uśmiercono Symmachusa. Jego grób w Pawii stał się ośrodkiem lokalnego kultu świętego Seweryna Boecjusza, a Dante umieścił go w Raju wśród mędrców. Czytelnicy wciąż spierają się o to, jak jego filozofia ma się do jego wiary.
Aż do XII wieku jego przekłady i komentarze były główną łacińską drogą do logiki Arystotelesa; jego odpowiedź w sprawie uniwersaliów, definicję osoby i ujęcie wieczności podjęli Abelard, Gilbert z Poitiers i Tomasz z Akwinu. Przełożone przez króla Alfreda, Jeana de Meun, Chaucera i Elżbietę I, O pocieszeniu stało się jedną z najczęściej kopiowanych ksiąg średniowiecznej Europy; wciąż dyskutuje się, na ile jest to dzieło chrześcijańskie.
Źródła i punkty odniesienia