Geschiedenis lezen vanuit de aard van de menselijke samenleving.
De solidariteit die voortkomt uit verwantschap, bondgenootschap of cliëntschap brengt mensen ertoe elkaar te verdedigen en gemeenschappelijke doelen na te streven; ze is het sterkst bij wie een hard leven leidt aan de rand van de woestijn, en het koningschap is haar natuurlijke doel.
Een stam die als één man vecht, kan een rijke stad onder de voet lopen waarvan de inwoners hun verdediging aan betaalde troepen hebben overgelaten.
Ibn Khaldun presenteert als nieuw een zelfstandige wetenschap die de menselijke sociale organisatie tot voorwerp heeft: de toestanden die noodzakelijk ontstaan wanneer mensen samenleven, zoals solidariteit, heerschappij, ambachten, steden en geleerdheid.
Anders dan de retoriek, die overtuigt, of de politieke ethiek, die voorschrijft, beschrijft deze wetenschap hoe samenlevingen zich werkelijk gedragen, bijvoorbeeld waarom verfijnde ambachten alleen in grote steden gedijen.
Een dynastie die op sterke solidariteit is gebouwd, duurt gewoonlijk ongeveer drie generaties, zo’n 120 jaar: de stichters behouden de deugden van het woestijnleven, hun zonen bewaren ze door navolging, en kleinzonen die in stedelijke weelde opgroeien, vergeten wat de macht heeft gewonnen.
De kleinzonen van de stichter steunen op betaalde soldaten en zwaardere belastingen, totdat een hardere groep uit de randgebieden hen vervangt en de cyclus opnieuw begint.
Een bericht moet niet alleen worden beoordeeld op de betrouwbaarheid van degenen die het overleverden, maar ook op de vraag of de inhoud mogelijk is gezien de aard van de beschaving; onmogelijke getallen of gebeurtenissen verraden vergissing, partijdigheid of lichtgelovigheid.
Hij verwerpt de bewering dat Mozes 600.000 Israëlitische strijders telde, met het argument dat zo’n enorm leger in zo’n land bevoorraad noch opgesteld had kunnen worden.