Concord en Harvard
Geboren in Concord op 12 juli 1817, studeerde hij in 1837 af aan Harvard College en begon die herfst zijn dagboek.
Amerikaans transcendentalisme · natuurlijke historie · 1817–1862
Henry David Thoreau
Leef bewust; weiger wat het geweten veroordeelt.
Concord · Waldenvijver · Massachusetts
Biografie
De draad van een leven.
Henry David Thoreau, essayist, landmeter en natuuronderzoeker uit Concord in Massachusetts, vatte filosofie op als een manier van leven en niet als een stelsel van leerstellingen. Zijn twee jaar in een hut aan Walden Pond, zijn weigering een belasting te betalen die slavernij en oorlog ondersteunde, en een dagboek dat hij meer dan twintig jaar bijhield, verbinden nauwgezette aandacht voor de natuur, zuinigheid met middelen en de eisen van het persoonlijke geweten.
School, Emerson en The Dial
Hij leidde met zijn broer John een school, woonde in het huishouden van Emerson en publiceerde gedichten en essays in het transcendentalistische tijdschrift The Dial.
De hut aan Walden Pond
Van 4 juli 1845 tot 6 september 1847 woonde hij in een zelfgebouwde hut op grond van Emerson aan de oever van Walden Pond.
Een nacht in de cel
Nadat hij in juli 1846 een nacht was opgesloten omdat hij weigerde zijn hoofdelijke belasting te betalen, maakte hij van het voorval een lezing die in 1849 werd gedrukt als Resistance to Civil Government.
Twee boeken
Een week op de rivieren Concord en Merrimack, in 1849 op eigen kosten uitgegeven, verkocht slecht; Walden verscheen in 1854.
Abolitionisme, natuurstudie, dood
Hij keerde zich tegen de slavernij, verdedigde John Brown in 1859, legde de seizoenscycli van planten rond Concord vast en stierf op 6 mei 1862 aan tuberculose.
Een leven grondig begrijpen
01Concord, Harvard en het dagboek
Henry David Thoreau werd in 1817 geboren in Concord, Massachusetts, in een bescheiden gezin dat later leefde van het maken van potloden en het zuiveren van grafiet. Hij studeerde klassieke en moderne talen aan Harvard College en studeerde in 1837 af. Die herfst begon hij, aangemoedigd door Ralph Waldo Emerson, het dagboek dat hij tot 1861 bijhield: zo’n twee miljoen woorden die dienden als steengroeve voor zijn boeken en als lang verslag van waarnemingen. Na enkele weken nam hij ontslag bij de gemeentelijke school uit protest tegen lijfstraffen, en van 1838 tot 1841 leidde hij met zijn broer John een particuliere school waar wandelingen en lessen in de buitenlucht een plaats hadden.
02De kring van Emerson en het verlies van John
Via Emerson sloot Thoreau zich aan bij de losse kring van transcendentalisten in New England, die in intuïtie, zelfvertrouwen en de natuur bronnen van geestelijke waarheid zagen. Van 1841 tot 1843 woonde hij als klusjesman en metgezel in het huishouden van Emerson en publiceerde hij in The Dial gedichten, essays en vertalingen uit het Grieks. In 1839 hadden hij en John per boot en te voet langs de rivieren Concord en Merrimack gereisd; de plotselinge dood van John aan tetanus in januari 1842 trof hem diep. Na een verblijf op Staten Island in 1843, waar hij huisleraar was en de literaire markt van New York uitprobeerde, keerde hij terug naar Concord. Hij gaf de transcendentalistische idealen een concreet houvast in handwerk, wandelen en nauwkeurige waarneming.
03Walden en de geweigerde belasting
Op 4 juli 1845 trok Thoreau in een zelfgebouwde hut van één kamer op een stuk bos van Emerson aan Walden Pond, waar hij bleef tot 6 september 1847. Hij verbouwde bonen, las, ontving bezoekers en schreef eerste versies van Een week en van Walden. De hut lag op korte loopafstand van het dorp en hij bezocht vaak familie en vrienden: het was een experiment in economie en aandacht, geen kluizenaarsbestaan. In juli 1846 liet de plaatselijke veldwachter hem opsluiten omdat hij weigerde zijn hoofdelijke belasting te betalen, uit protest tegen de slavernij en de oorlog tegen Mexico; de volgende ochtend kwam hij vrij nadat iemand, waarschijnlijk een familielid, had betaald. De lezing die hij in 1848 aan het voorval ontleende, werd zijn essay over burgerlijk verzet.
04Landmeter, abolitionist en natuuronderzoeker
Na Walden verdiende Thoreau de kost als landmeter, in het grafietbedrijf van de familie en als spreker. Walden verscheen in 1854 na meerdere herzieningen. Dat jaar hekelde hij in Slavery in Massachusetts de uitlevering van gevluchte slaven, en in 1859 verdedigde hij de gewapende overval van John Brown op Harpers Ferry, wat elke lezing van hem als eenvoudige theoreticus van geweldloosheid bemoeilijkt. Reizen naar de bossen van Maine en naar Cape Cod voedden latere boeken, terwijl zijn dagboek nauwkeurige aantekeningen verzamelde over bloei, bladontplooiing en ijs op de vijvers, die ecologen sindsdien gebruiken om verschuivingen in de seizoenen te meten. Hij stierf in 1862 in Concord aan tuberculose; veel van zijn werk, ook het dagboek, verscheen pas na zijn dood.
Walden werd een grondtekst van het Amerikaanse schrijven over de natuur en van het ecologische denken, en Burgerlijke ongehoorzaamheid was later van belang voor Gandhi en Martin Luther King. Critici trekken zijn individualisme, de enscenering van zijn eenzaamheid en de reikwijdte van zijn politiek in twijfel; wie hem goed wil lezen, weegt het geleefde experiment af tegen de zorgvuldige literaire compositie.
Bronnen & referentiepunten